ფრანცისკესა და ტრამპის შეხვედრა ვატიკანში

24 მაისს, 8:30 სთ-ზე რომის პაპმა ფრანცისკემ სპეციალური აუდიენციის ფარგლებში მიიღო აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი. პაპის შემდეგ პრეზიდენტი შეხვდა სახელმწიფო მდივან კარდინალ პიეტრო პაროლინს და სახელმწიფოებთან ურთიერთობის მდივანს, არქიეპისკოპოს პოლ რიჩარდ გალაჰერს. შეხვედრების შემდეგ პრეზიდენტმა დაათვალიერა სიქსტეს კაპელა. ამის შემდეგ კი, იგი კვირინალეს სასახლეში გაემართა იტალიის პრეზიდენტ სერჯო მატარელასთან შესახვედრად.

18582639_1565524670125798_4027191960847841242_n

ვატიკანი, პრეზიდენტის ცხრადღიანი მოგზაურობის მესამე ვიზიტია, საუდის არაბეთისა და იერუსალიმის შემდეგ.

პაპის არჩევიდან დღემდე ამ ორ პიროვნებას შორის ერთგვარი უთანხმოებაა. პაპის მიერ არაქრისტიანად გამოცხადება მათი, ვინც ხიდების ნაცვლად კედლებს აგებს, პრეზიდენტის მხრივ უკომენტაროდ არ დარჩენილა. ხოლო 2013 წლის მარტში, როდესაც ახლადარჩეული პონტიფექსი გაეშურა სასტუმროს ანგარიშის გადასახდელად (ასევე, უარი თქვა პაპებისთვის განკუთვნილ რეზიდენციაში ცხვორებაზე და წმინდა პეტრეს ბაზილიკის გადაღმა მდებარე პატარა სასტუმროში მოთავსდა), დონალდ ტრამპმა ტვიტერში პაპის ქმედება გააკრიტიკა, მე არ მსურს ისეთი პაპი, რომელიც სასტუმროში ფულს იხდისო. მას შემდეგ, რაც ტრამპის, აწ წარმატებით დასრულებული, საპრეზიდენტო კამპანია დაიწყო, პაპის გზავნილები დაუსახელებლად ტრამპის მიერ არჩეული პოლიტიკური კურსის წინააღმდეგაა მიმართული. უნდა ითქვას, რომ ეს ბუნებრივიცაა, რადგან ფრანცისკეს ქმედება და რიტორიკა იმ „დაუნდობელი“ კაპიტალიზმის წინააღმდეგაა მიმართული, რომელიც ამერიკის შეერთებულ შტატებში გამარჯვებული პარტიის მიერ შეთავაზებულ პოლიტიკურ კურსში აისახება. ეს ეხება, უპირველეს ყოვლისა, მიგრანტების საკითხს, რომელიც პონტიფექსის საკვანძო საკითხია და, თავის მხრივ, სიღარიბის, ტრეფიკინგის, თუ გარემოს დაცვის საკითხებთანაა გადაჯაჭვული. საინტერესოა, რომ ამერიკელი კათოლიკეების დიდი ნაწილი უარყოფს მათი პრეზიდენტის პოლიტიკურ კურსსა და პონტიფექსის გზავნილებს შორის წინააღმდეგობას. ჩემთვის, როგორც ზოგიერთი სხვა თეოლოგისთვის, ეს აზრი მიუღებელია. ამ ორი ლიდერის მიმართულებებს შორის ძალიან დიდი განსხვავებაა. მიუხედავად ამისა, მათი საუბარი მნიშვნელოვანია, მათ შორის  იმ არსებული განსხვავების ფონზე, რაც საყოველთაოდ ცნობილია. ცხადია, ეს შეხვედრა არ შედგებოდა, რომ ორივე მხრივ არ ყოფილიყო მშვიდობიანი საუბრის სურვილი.

როგორც წმინდა საყდრის პრესსამსახური წერს, „გულითადი საუბრის დროს, კმაყოფილება გამოითქვა წმინდა საყდარსა და აშშ-ს შორის არსებული კარგი ორმხრივი ურთიერთობის ისევე, როგორც სიცოცხლის, რელიგიური მსახურებისა და სინდისის თავისუფლებისადამი საერთო პასუხისმგებლობის გამო. იმედია, რომ აშშ-ში სახელმწიფოსა და კათოლიკე ეკლესიას შორის მშვიდი თანამშრომლობა იქნება ხალხის ჯანმრთელობის, განათლებისა და მიგრანტების დახმარების სფეროში. საუბარი აგრეთვე წარიმართა საერთაშორისო მნიშვნელობის საკითხებზე, მსოფლიოში მშვიდობის გაძლიერებაზე პოლიტიკური ურთიერთობებისა და რელიგიათაშორისი დიალოგის გზით. განსაკუთრებული ყურადღება დაუთმეს ახლო აღმოსავლეთში არსებულ მდგომარეობას და ქრისტიანების დაცვის საკითხს“.  იმ დროს, როდესაც პრეზიდენტი წმინდა საყდრის სახელმწიფო მდივანსა და საგარეო ურთიერთობების მდივანს ხვდებოდა, ქალბატონი მელანია ტრამპი იმყოფებოდა წმინდა საყდრის პატრონაჟსი ქვეშ მოქმედ ბავშვთა ჰოსპიტალში (Ospedale pediatrico Bambino Gesù) იმყოფებოდა, ხოლო ქალბატონი ივანკა ტრამპი Sant’Egidio-ის საქველმოქმედო ცენტრში (ისინი ბოლო ხანს, ძირითადად, მიგრანტებით, პაპი ფანცისკესთვის უმთავრესი საკითხით, არიან დაკავებული და პრაქტიკულად ახორციელებენ პონტიფექსის სამოძღვრო გზავნილს მიგრანტთა ღირსების შენარჩუნებაზე).

პრეზიდენტისა და პაპის პირადი საუბარი, რომელიც ნახევარ საათამდე გაგრძელდა, რასაკვირველია, მხოლოდ თარჯიმნების თანდასწრებით გაიმართა, მაგრამ მათი პირველი შეხვედრა და ხელის ჩამორთმევა ისევე, როგორც დამშვიდობება ვატიკანის ტელევიზიით პირდაპირ გადაიცემოდა. შეხვედრის ამ მომენტებს ე.წ. „ვატიკანისტებიც“ ესწრებოდნენ.  ისინი კარგად იცნობენ პაპი ფრანცისკეს ჟესტებსა და გამომეტყველებას, ასევე, ყურადღებას აქცევენ, თუ რა სიტყვებით ესალმება და ემშვიდობება პონტიფექსი განსაკუთრებულ სტუმრებს. სწორედ ამ ცალკეულ ფრაზებსა და body language-ს რამდენიმე საინტერესო ანალიზი მოჰყვა. თავდაპირველი შეხვედრის სცენა, მართლაც, ითხოვდა კომენტარს,  გაღიმებული პრეზიდენტის გვერდით იდგა ზომაზე მეტად მოწყენილი პაპი. დამშვიდობებისას კი, ფრანცისკე ხუმრობდა, განსაკუთრებით პირველ ლედისთან.  „ვატიკანისტებს“ შეუმჩნეველი არ დარჩათ, რომ ფოტოსესიის დროს პაპმა თავი აარიდა არაფორმალურ გასაუბრებას, რასაც იგი, როგორც წესი, სხვა ლიდერებთან აკეთებს ხოლმე.

ნიშნადობლივია, რომ ფრანცისკემ ტრამპს საჩუქრად მიართვა ზეთისხილის ხის პატარა ქანდაკება და თან დაურთო (ესპანურ ენაზე): “ჩემი სურვილი იქნებოდა, რომ თქვენ გახდეთ ზეთისხილის ხე მშვიდობის განსახორციელებლად”. ამაზე პრეზიდენტმა უპასუხა: “ჩვენ შეგვიძლია მშვიდობა”, რაც ცოტა ენიგმატურად ჟღერს. ამასთან ერთად, პაპმა პრეზიდენტს გადასცა ორი წიგნი, 2017 წლის 1 იანვრის მშვიდობის გზავნილი – „სამშვიდობო პოლიტიკა ძალადობის გარეშე“ და მისი ენციკლიკა გარემოს დაცვაზე. პრეზიდენტი შეპირდა, რომ ორივეს წაიკითხავს.  ყველაზე მეტი ოპტიმიზმი ახლავს პაპის საყოველთაოდ ცნობილი ენციკლიკის Laudato Si-ს  გარშემო საუბარს. იმედია, რომ პაპმა დაარწმუნა პრეზიდენტი, მისი ქვეყანა არ გამოეთიშოს პარიზის (2015 წლის დეკემბრის) შეთანხმების რეალიზაციის პროცესს.

თავის მხრივ, პრეზიდენტმა პაპს უსახსოვრა ამერიკელი სამოქალაქო უფლებების დამცველის მარტინ ლუთერ კინგის სამი ტომის პირველი გამოცემა.  დამშვიდობებისას, პრეზიდენტმა ყველასთვის გასაგონად თქვა: „გამდლობ, გმადლობ. არ დამავიწყდება თქვენი სიტყვები“,’ ხოლო შეხვედრის შემდეგ, ჟურნალისტის შეკითხვაზე განაცხადა: „დიდებული (შეხვედრა იყო), მართლაც, ძალიან კარგი ვინმეა. ფანტასტიური შეხვედრა გვქონდა“.

Advertisements

რომის კათოლიკეები და ანგლიკანები

26 თებერვალი და 13 მარტი ორი მნიშვნელოვანი თარიღია კათოლიკეებისა და ანგლიკანების ურთიერთობაში. 26 თებერვალს, უმაღლესი პონტიფექსი პირველად ესტუმრა ინგლისის ეკლესიის ყველაწმიდას სამრევლოს რომში, მისი ორასწლიანი არსებობის მანძილზე. 13 მარტს წმინდა პეტრეს ტაძარში პირველად აღესრულა ანგლიკანური წესის საღამოს ლოცვა ორივე ეკლესიის იერარქებისა და სამღვდელოების მონაწილეობით, ასევე ოქსფორდის ერთ-ერთი კოლეჯის გუნდისა და საორღანო მუსიკის თანხლებით. შესაძლოა, მავანმა ეს ფაქტები ჩვეულებრივ მოვლენათა რიგს მიაკუთვნოს. სინამდვილეში, ქრისტიანთა შორის ურთიერთობის თვალსაზრისით, ორივე მოვლენა მრავლისმთქმელია. 26 თებერვალსა და 13 მარტს, ცხადია, წინ უძღვოდა დიდი ხნის მზადება და ორმხრივი კეთილი ნება.

Allsaints
რომის ყველაწმიდას ეკლესიაში პაპი ფრანცისკეს გულითადი სტუმართმოყვარეობით დაუხვდნენ. მასპინძლების ყველა სიტყვასა თუ ქმედებაში იგრძნობოდა სიყვარული და პატივისცემა რომის ეპისკოპოსის მიმართ. თავის მხრივ, პაპმა ფრანცისკემ ისტორიულად შეაფასა მათთან სტუმრობა: “ჩვენ, კათოლიკეები და ანგლიკანები, სიმდაბლით მადლიერებას გამოვხატავთ, რომ საუკუნეების მანძილზე ერთმანეთის მიმართ უნდობლობის შემდეგ, შევძელით, ქრისტეს მადლი სხვაშიც ვაღიაროთ. მადლობას ვწირავთ უფალს, რომ [ჩვენში] ქრისტიანთა შორის დაახლოვების სურვილმა იმატა, რასაც ადასტურებს ჩვენი ერთობლივი ლოცვა და სხვადასხვა მსახურებით გამოვლენილი სახარების დამოწმება. ზოგჯერ სრული ერთობისკენ ჩვენი სვლა შენელებულია, ან არადამჯერებელი, მაგრამ დღევანდელი თავშეყრა იმედის მომცემია. დღეს პირველად გესტუმრათ რომის ეპისკოპოსი, ეს მადლიცაა და პასუხისმგებლობაც, ჩვენი ურთიერთობის განმტკიცების, ქრისტეს განდიდების, სახარების მსახურებისა და ამ ქალაქის წინაშე.”

ყოვლაწმიდას მრევლმა პაპი ფრანცისკეს სტუმრობასთან დაკავშირებით მაცხოვრის ახალი ხატი მოაბრძანა, რომლის წინაშე ორივე ეკლესიის სამღვდელოებამ ერთად აღავლინა ლოცვა, ხოლო რომის ეპისკოპოსმა თავისი გამოსვლა მაცხოვრის გულმოწყალე მზერაზე ააგო, თითქოს გვეკითხებაო, მზად ხართ, რომ ჩემს გამო წარსული უკან მოიტოვოთ?

“დღეს, ღვთის მადლით, ისე ვაღიარებთ ერთმანეთს, როგორებიც სინამდვილეში ვართ: ქრისტესმიერად დაძმობილებულები, ჩვენი საზიარო ნათლობის შედეგად.”

ყოვლაწმიდას ეკლესიაში პაპი ფრანცისკეს წარმოთქმული სიტყვა გამოირჩევა “სხვის” მიმართ პატივმიგებითა და წარსულის ცრურწმენებისგან განთავისუფლებისკენ მოწოდებით. ამის დასტურად რომის ერთი და იმავე სახელობის ორი ეკლესია, ანგლიკანური წესისა და კათოლიკე, დამეგობრდნენ. “დაე. ზეციურ იერუსალიმში შეკრებილმა ყველა წესის ქრისტიანთა წმინდანებმა გვიჩვენონ აქ, ქვემოთ, ქრისტიანული სვლის ძმური და საზიარო გზა. სადაც იესოს სახელით შევიკრიბებით, იგიც ჩვენ შორის იქნება (მათე 18:20).”

ეს პირველი შემთხვევა არაა, როცა პაპი ფრანცისკე სხვა ქრისტიანული წესის მრევლს, კათოლიკეებთან ერთად, ღარიბთა და უმწეოთათვის საერთო ქმედებისკენ მოუწოდებს. თანალოცვის საკითხავიდან გამომდინარე, კორინთელთა მიმართ მეორე ეპისტოლე 4:1-10, უმაღლესი პონტიფექსი ამბობს, რომ ჩვენი მსახურება ქრისტეს მოწყალების შედეგია, ამიტომაც “არ ვცხრებით”. თავად წმინდა პავლე მსახურებისას არაერთ სირთულეს შეხვედრია, როგორც კორინთელთა მიმართ მისი მიწერილიც ადასტურებს, თუმცა მოციქული ამას თავს ართმევს და უთანხმოებას შერიგებით ასრულებს, რასაც იგი სიმდაბლით ახორციელებს. პავლე საკუთარ თავს უფლის მსახურად ხედავს და ქადაგებს ქრისტეს სიტყვებს, არა საკუთარს. სიმდაბლე ნიშნავს საკუთარი თავიდან ყურადღების სხვაზე გადატანას, ქრისტესგან მოწყალების მოლოდინში.

“ნავსი გატყდა”, “ყინული დაიძრა” და სხვა მსგავსი მეტაფორის მოხმობა შეიძლება იმის აღსანიშნავად, თუ რამდენად მნიშვნელოვანია რომის პაპის ვიზიტი ინგლისის ეკლესიაში ისევე, როგორც ანგლიკანური ლოცვა წმინდა პეტრეს ტაძარში, იმის დამოწმებაა, რომ საერთო ნათლობა და-ძმობას მოასწავებს, ხოლო განსხვავებულმა ეკლესიურმა ტრადიციამ არ უნდა დააბრკოლოს ქრისტიანთა ერთობლივი ქმედება ადამიანისა და ღვთის შესაქმის საკეთილდღეოდ.

რომის პაპი ფრანცისკეს საქართველოში ვიზიტის განხორციელებამდე ბევრმა კათოლიკემ გამოხატა საქართველოს საელჩოსთან დაკავშირების სურვილი. ერთ-ერთი მათგანი იყო იეზუიტების ისტორიული ჟურნალის “Civiltà Cattolica”-ის რედაქტორი მამა ანტონიო სპადარო, რომელიც გამოირჩევა თავისი განსწავლულობითა და იეზუიტი პაპის მიმართ უსაზღვრო ერთგულებით. სპადარო ერთხელ თავად გვესტუმრა, მეორედ თავისთან მიმიწვია, აინტერესებდა საქართველო, ჩვენი ქრისტიანული წარსული და აწმყო. საინტერესოდ ვსაუბრობდით, კარგ შეკითხვებს მისვამდა და ერთხელ, უცბად, ოდნავ შემკრთალი სახით მეკითხება, მართალია, რომ საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია არ ცნობს ჩვენს ნათლობასო? მგონი, ასე არასდროს გამჭირვებია დადებითი პასუხის გაცემა. ჩვენგან რომის ეკლესიის ნათლობის არაღიარება ეკლესიოლოგიურად გაუგებარია, მით უფრო, რომ ყველა ავტოკეფალური ეკლესია ამას აღიარებს. ნათლობის საიდუმლოს აღიარების გარეშე კითხვის ნიშნის ქვეშაა საერთოდ ეკლესიათა ურთიერთობის საკითხი. საქართველოში, ვეჭვობ, საყოველთაოდ იყოს ცნობილი, რომ მხოლოდ საქართველოს ავტოკეფალური ეკლესია, 14 ავტოკეფალურ ეკლესიათა შორის, ითხოვს ნებისმიერი სხვა ტრადიციის ქრისტიანის გადანათვლას (და არა მათ მიღებას ზეთისცხებით, ან მრწამსით, როგორც ეს სხვა ადგილობრივ ეკლესიებში ხდება). რასაკვირველია, არსებობს გამონაკლისები, მაგალითად, ათონის მთის მონასტრები (ყველა მონასტერში ასე იქცევიან თუ არა ათონის მთაზე, ძნელი სათქმელია), ან გარკვეული სამღვდელო პირები სხვა იურისდიქციებში, მაგრამ მხოლოდ საქართველოა ცნობილი იმით, რომ სხვა ტრადიციის ქრისტიანების გადანათვლას მოითხოვს. ჩემთვის ეს საკითხი ძალიან მტკივნეულია, რადგან ღვთისმეტყველების პროფესიული ცხოვრების ყველაზე დიდი გამოცდილება სწორედ ქრისტიანთა შორის ურთიერთობით მივიღე. ნათლობის საიდუმლოს აღიარება ქრისტიანთა ურთიერთობის ქვაკუთხედია, აქედან იწყება განსჯა საერთო ქმედებაზე, ერთობლივ ლოცვაზე, ქრისტეს ანდერძის – “რათა ყველა ერთი იყოს” (იოანე 17:21) – შესრულებაზე. ქრისტიანთა ერთობა, ერთობლივი ლოცვა, აი, იმ სულისკვეთებისა, როგორიც კათოლიკეებსა და ანგლიკანებს შორის განიხილებოდა, გამორიცხავს რომელიმე მხარის განსაკუთრებულობას, არამედ, ქრისტეს სახელით ღვთის მსგავსების ღირსებით ტარებას გულისხმობს. ხსნის გზაზე ჩვენ ხომ ერთსა და იმავე ჯვარს ვეთაყვანებით.

ამ ბლოგისთვის ილია ჭავჭავაძის სიტყვების წამძღვარება მინდოდა: “ღმერთო, ღმერთო, ეს ხმა ტკბილი გამაგონე ჩემს მამულში”, მერე გადამეტებულად მეჩვენა ბლოგისთვის. ილიას სიტყვების წასამძღვარებლად უფრო სერიოზული მუშაობა მომიწევს მომავალში.

პაპი ფრანცისკეს შეხვედრა დიპლომატიურ კორპუსთან

pope
9 იანვარს გაიმართა პაპი ფრანცისკეს შეხვედრა წმინდა საყდართან აკრედიტებულ  რეზიდენტ (86) და არარეზიდენტ ელჩებთან (ასამდე). ეს გახლავთ ტრადიციული საახალწლო შეხვედრა, სადაც პაპი მისიების ხელმძღვანელებს ულოცავს ახალი წლის დადგომას, მოკლედ მიმოიხილავს გასული წლის საგარეო პოლიტიკის საკვანძო მოვლენებს და აცნობს მიმდინარე წლის საგარეო კურსის მთავარ გზავნილს.

2017 წლის დასაწყისში წმინდა საყდრის საგარეო პოლიტიკის ვექტორი მშვიდობის, უსაფრთხოებისა და მიგრაციის  თემებმა განსაზღვრეს.

2016 წელს, მოწყალების საიუბილეო წელს წმინდა საყდართან  კიდევ რამდენიმე სახელმწიფომ დაამყარა დიპლომატიური ურთიერთობები, ძალაში შევიდა რამდენიმე ახალი შეთანხმება, რაც ქვეყნების კეთილგანწყობისა და წმინდა საყდართან თანამშრომლობის სურვილის მაჩვენებელია.

ბევრისთვის დღეს მშვიდობა ყოველდღიურობაა, ამბობს პაპი ფრანცისკე, ხოლო ბევრისთვის შორეული ოცნება. სწორედ ამიტომ, მისი დიპლომატიურ კორპუსთან მიმართვის მთავარი თემაა უსაფრთხოება და მშვიდობა. ეს მიმართვა შინაარსით ახლოსაა მშვიდობის დღის – 1 იანვარი –  50 წლის აღსანიშნავ გზავნილთან (იხილეთ ბლოგი “შობა და ახალი წელი წმინდა საყდარში”).

პაპის სიტყვებით, ყველა რელიგია მშვიდობის მქადაგებელია.  მან ეს საკუთარ თავზე გამოცადა, 2016 წლის სექტემბერში ქალაქ ასიზიში გამართულ მშვიდობის ფორუმზე – “მშვიდობისათვის ლოცვის საერთაშორისო დღე”, ხოლო შემდეგ რომის სინაგოგასა და ბაქოს მეჩეთში. მშვიდობის კუთხით რელიგიათა შორის დიალოგის აუცილელობას პაპი ფრანცისკეს გზავნილში მოსდევს ქრისტიანულ კონფესიათა შორის დიალოგის  აუცილებლობა.
03744_09012017

ისტორიულად, სწორედ ევროპა გახდა მოწმე რელიგიით, ქრისტიანების გაყოფით მოტივირებული ძალადობისა. “შვედეთში ჩემი ყოფნის დროს ვახსენე წარსული ჭრილობების მყისიერი მოშუშების აუცილებლობა და საერთო მიზნისკენ ერთად სვლა. ამ ერთობლივი სვლის საფუძველი უნდა იყოს ავთენტური დიალოგი სხვადასხვა კონფესიასა და რელიგიას შორის. ამგვარი დიალოგი შესაძლებელიცაა და აუცილებელიც, როგორც მე ამის ჩვენებას ვეცადე პატრიარქ კირილესთან შეხვედრით კუბაზე ისევე, როგორც ჩემი სამოციქულო მოგზაურობისას სომხეთში, საქართველოსა და აზერბაიჯანში, სადაც დავინახე, ხალხის მხრივ, მრავალწლიანი კონფლიქტების გადაჭრის, ჰარმონიული თანაცხოვრებისა და მშვიდობის მიღწევის სურვილი.”

ჩვენი დროის უდიდესი გამოწვევა, ტერორიზმი, სულიერი სიმწირის პირმშოა და უმეტეს შემთხვევაში, სოციალურ სიღარიბესთანაცაა კავშირში. ამავე კონტექსტში პაპი მიმართავს ევროპის საბჭოს ინიციატივას განათლების როლზე რადიკალიზმთან ბრძოლაში.

პაპის ღრმა რწმენით, პოლიტიკოსები არ უნდა დასჯერდნენ მხოლოდ საკუთარი ხალხის მშვიდობაზე ზრუნვას, არამედ იღვაწონ საყოველთაო მშვიდობისთვის. “მშვიდობა აქტიური სიკეთეა” -ბრძანებს პაპი, ძალადობის უარყოფა ის პოლიტიკური მიმართულებაა, რომელიც კანონის უზენაესობასა და თითოეული პიროვნების ღირსებას ეფუძნება, რაც დღეს, მასობრივი მიგრაციის პირობებში,  კარგად უნდა გვახსოვდეს.

მიგრანტების ღირსეული მიღება, მათი საზოგადოებაში ინტეგრაციისთვის ხელშეწყობა ძალიან მნიშვნელოვანია. ამასთანავე, მიმღებმა ქვეყნებმა საკუთარი შესაძლებლობები ობიექტურად უნდა შეაფასონ, ლტოლვილთა ღირსეული მიღება საკუთარი მოსახლეობისთვის ზიანის მიუყენებლად განახორციელონ.

ქრისტიანული მრწამსის აბსოლუტური ხასიათიდან გამომდინარე პაპის გზავნილი ამბობს, რომ ჭეშმარიტი მშვიდობა ვერ დამყარდება, თუ ერთი ადამიანის ღირსებაც კი შელახულია.

მშვიდობისა და განვითარების მთავარი კომპონენტია სოლიდარობა, რაც ძალიან კარგად გამოავლინეს ევროპაში გერმანიის, იტალიის, საბერძნეთისა და შვედეთის მოსახლეობებმა. უფრო აღმოსავლეთით ლიბანმა, იორდანიამ, თურქეთმა. ამერიკის კონტინენტზე მექსიკის მოსახლეობამ.

უსაფრთხოების  მძიმე სურათის ფონზე განსაკუთრებული ყურადრება უნდა დაეთმოს ბავშვების თემას, უამრავი ბავშვის სიცოცხლე შეიწირა როგორც თავად ომებმა და კონფლიქტებმა, ასე ამ მიზეზით გამოწვეულმა მიგრაციამ. ჩემი მუდმივი საფიქრალია სირიის მოსახლეობა, ამბობს პაპი და მოუწოდებს საერთაშორისო თანამეგობრობას იაქტიურონ კონფლიქტის დაუყოვნებლივ დასრულებისთვის. განიარაღების საკითხი უნდა გადაიჭრას კორეის ნახევარკუნძულზე,  წმინდა მიწაზე ორი სახელმწიფოს მშვიდობიანი თანაარსებობისთვის განახლდეს დიალოგი. სუდანსა და სამხრეთ სუდანში, და აფრიკის ცენტრალურ რესპუბლიკაში განახლდეს მშვიდობიანი სამოქალაქო თანაცხოვრება.

საინტერესოა პაპის გზავნილი ევროპის კონტინენტის შესახებ. მისი სიტყვებით, ევროპას დრო დაუდგა თავიდან გაიაზროს თავისი იდენტობა, სამომავლო გეზის დასახვისთვის გაიხსენოს საკუთარი ფესვები. ყოველივე აღნიშნულის ფონზე დროა, განახლდეს “ევროპის იდეა”, დიალოგისა და ინტეგრაციის (ე.წ.”ძველი კონტინენტის” მახასიათებლების) განახლებით დასაბამი მიეცეს ახალ ჰუმანიზმს.

საბოლოოდ, უსაფრთხოებისა და მშვიდობის თემა გარემოზე ზრუნვაში იყრის თავს.

მშვიდობა ღვთისგან ნაბოძებია, მაგრამ ადამიანებისთვის იგი სერიოზული გამოწვევაა, რადგან მუდმივ ზრუნვას მოითხოვს. მშვიდობას მოიტანს მხოლოდ შრომა ინტეგრირებული განვითარებისთვის, ამბობს პაპი და დაუსახელებლად ხაზს უსვამს 2017 წლის 1 იანვრიდან ძალაში შესული ახალი დიკასტერიის მნიშვნელობას.

თავისი მიმართვის ბოლოს პაპმა, წმინდა საყდრისა და სახელმწიფო სამდივნოს სახელით, დამსწრე ელჩებს აღუთქვა განუხრელი თანამშრომლობა მათთან, ვინც კონფლიქტის გადაჭრას ესწრაფვის და დახმარების გაწევა მათთვის, ვინც გასაჭირშია.

“მშვიდობა თქვენდა!… გულითადი მოლოცვა და საუკეთესო სურვილები თქვენ ოჯახებსა და ქვეყნებს,”

ამის შემდეგ პაპი ინდივიდუალურად მიესალმა ელჩებს. დაუწერელი კანონის მიხედვით, ელჩები ერთი, ან ორი წუთით ჩერდებიან პაპთან და ადგილს უთმობენ მომდევნოს. მე, რასაკვირველია, მივულოცე ახალი წელი საქართველოს მოსახლეობისა და მთავრობის, ასევე უწმიდესის სახელით. საპასუხოდ, პაპმა მადლობაო და ორჯერ წარმოთქვა ეს ფრაზა: “პატრიარქი ილია ღვთის კაცია”. მადლობის მეტი რა მეთქმოდა.

რომაული კურიის რეფორმისათვის

curiaრომაული კურიის წევრებისთვის განკუთვნილ წინასაშობაო მიმართვაში პაპმა ფრანცისკემ  რეფორმის სახელმძღვანელო პრინციპები ჩამოაყალიბა. ქრისტეშობა, პაპის სიტყვებით, შეგვახსენებს უფლის სიყვარულით სავსე თავმდაბლობას. სანიმუშოდ პაპი ფრანცისკე დაესესხა მამა მათე უპოვარს, ბევრისთვის სულიერი ცხოვრების განმაახლებელს კოპტურ ეკლესიაში (გარდ. 2006, მისი მოძღვრება, განსაკუთრებით სახელმწიფოსა და ეკლესიის გაყოფის აუცილებლობაზე, ზოგიერთისთვის საკამათოა): “უფალო, ნუ მოგვაკლებ შენს გამოცხადებას, რათა შენი ბავშვობის ძალით შევძლოთ ჩვენი პატივმოყვარეობის დაძლევა. შენი სიმდაბლის გამოცხადებამ მიიზიდოს ეკლესია და მთელი სამყარო”.

იმისათვის, რომ რომაული კურია უძრავ ბიუროკრატიულ აპარატად არ გადაიქცეს, პაპის თქმით, მას ესაჭიროება მუდმივი განახლება, როგორც ცოცხალ ორგანიზმს. რეფორმის სიახლე ყველას  უნდა მისწვდეს, განსაკუთრებით ღარიბებსა და საზოგადოების მიერ გარიყულებს. რეფორმას ესთეტიკური მნიშვნელობა კი არ უნდა ჰქონდეს, გალამაზებას კი არ უნდა ესწრაფვოდეს, არამედ ნაკლოვანებების აღმოფხვრას. რეფორმა მხოლოდ მაშინ იქნება ფასეული, თუ ის კურიაში ხალხის გარდაქმნას შეუწყობს ხელს და მიზნად არ დაისახავს მათ შეცვლას. მომსახურე პერსონალისთვის მხოლოდ ცოდნის გაღრმავება არ კმარა, სულიერი განახლებისკენ სწრაფვაც საჭიროა.

პაპი ფრანცისკე არც იმას გამორიცხავს, რომ განხორციელების პროცესში რეფორმა ჯანსაღ წინააღმდეგობას წააწყდეს.

რეფორმის გასატარებლად პაპმა 12 სახელმძღვანელო პრინციპი ჩამოყალიბა: ინდივიდუალური პასუხისმგებლობა, სამოძღვრო პასუხისმგებლობა, მისიონერული სულისკვეთება, თვალსაჩინო ორგანიზაცია/წესრიგი, ფუნქციების გადანაწილების გაუმჯობესება, მოდერნიზაცია ანუ “დროის ნიშნების’” შემეცნება, სიფხიზლე, სინოდალურობა (გარდა პირველადი მნიშვნელობისა, აქ საყურადღებოა სახელმწიფო სამდივნოს გამაერთიანებელი როლი დიკასტერიებთან მიმართებაში), საყოველთაობა, ანუ ხელდაუსხმელთა და ქალთა როლის გაზრდა ეკლესიის ცხოვრებაში, პროფესიონალიზმი და გამჭრიახობა. ამასთანავე, პაპი მნიშვნელობას ანიჭებს რეფორმის განხორციელებისას ინდივიდუალურისა და საერთო-საზიაროს ურთიერთდამოკიდებულებას. რომაული კურია თანამშრომლობის, ლოცვისა და სიყვარულის განსახიერება უნდა იყოს.

როგორც ეს პაპის სიტყვაშია მოცემული, რომაულმა კურიამ რეფორმისკენ უკვე გადადგა რამდენიმე მნიშვნელოვანი ნაბიჯი. დასახელებულია 2013 წლის 13 აპრილიდან დღემდე განხორციელებული ცვლილებები, რომელთა უმეტესობა ფინანსური ხასიათის რეფორმას ეხება.

2013 წლის 13 აპრილი – შეიქმნა კარდინალთა საბჭო, თავდაპირველად 8, ხოლო 2014 წლის 1 ივლისიდან 9 წევრის შემადგენლობით (C9). იგი მოქმედებს როგორც პაპის მრჩეველთა საბჭო ეკლესიის მმართველობის განახლების საკითხებთან დაკავშირებით.

24 ივნისი – შეიქმნა სპეციალური კომისია წმინდა საყდრის ეკონომიკური და ფინასნური აქტივობების სახარებისეულ პრინციპებთან შესაჯერებლად.

11 ივლისი – პაპის ბრძანება: კრიმინალური აქტივობის საწინააღმდეგოდ ვატიკანის ქალაქ-სახელმწიფოს იურისდიქციული და სასამართლო ავტორიტეტების დასახელება.

18 ივლისი – შეიქმნა წმინდა საყდრის საორგანიზაციო და ეკონომიკური პრობლემების შემსწავლელი კომისია (COSEA), რომელსაც კარდინალთა საბჭოსთან ერთად ევალება ინფორმაციის შეგროვება და ანალიზი.

8 აგვისტო – პაპის ბრძანება: შეიქმნა ფულის გათეთრების საწინააღმდეგო ფინანსური უსაფრთხოების კომიტეტი, ძირითადად ტერორიზმისა და იარაღის გავრცელების აღკვეთასთან დაკავშირებით.

15 ნოემბერი – პაპის ბრძანება: პაპ ბენედიქტე მეთექვსმეტის მიერ, ფინანსური გამჭვირვალობის მიზნით 2010 წელს დაარსებული  ორგანოს (Financial Intelligence Authority) განახლება.

2014 წლის 24 თებერვალი – პაპის ბრძანება: ეკონომიკური საკითხების საბჭოს, რომელშიც 15 კარდინალი მონაწილეობდა, ჩაენაცვლა ახალი საბჭო (Secretariat for the Economy and the Council for the Economy) აუდიტის ფუნქციით.

22 მარტს – შეიქმნა პაპის კომისია მცირეწლოვანთა დაცვისათვის.

8 ივლისს – პაპის ბრძანება: წმინდა საყდრის მფლობელობაში არსებული ძეგლები ახლადშექმნილ ეკონომიკურ საბჭოს გადაეცა.

2015 წლის 22 თებერვალი – ახლადშექმნილი ეკონომიკური სააგენტოების წესდება დამტკიცდა.

27 ივნისი – პაპის ბრძანება: შეიქმნა კომუნიკაციების საბჭო, რომელშიც გაერთიანდა აქამდე არსებული ყველა  საკომუნიკაციო უწყება.

6 სექტემბერი – საკომუნიკაციო უწყების წესდება დამტკიცდა.

15 აგვისტო – პაპის ბრძანება: ქორწინების კანონიკური მხარის რეფორმა, რომელიც სჯულის კანონის კოდექსში და აღმოსავლურის სჯულის კანონის კოდექსში შევიდა.

2016 წლის 4 ივნისი – პაპის ბრძანება: ეპისკოპოსების მიერ მცირეწლოვანთა და მოწყვლადთა მიმართ დანაშაულის უგულებელყოფის აღკვეთა.

15 აგვისტო – პაპის ბრძანება: ახალი დიკასტერიის შექმნა, ხელდაუსხმელთა, ოჯახისა და სიცოცხლისათვის.

17 აგვისტო – პაპის ბრძანება: ახალი დიკასტერიის შექმნა, ადამიანის ინტეგრირებული განვითარებისათვის, ძალაში შევა 2017 წლის იანვრიდან. აქ გაერთიანდა 4 დიკასტერია: -სამართლისა და მშვიდობის, -პასტორალური ზრუნვის, -მიგრანტებისა, ლტოლვილებისა და ჯანდაცვის მუშაკების, -საქველმოქმედო Cor Unum.

18 ოქტომბერი – დამტკიცდა  სიცოცხლის დაცვის შესახებ პაპის საბჭოს წესდება.

პაპის ეს სიტყვა რომაული კურიის მიმართ გამსჭვალულია თავმდაბლობის სულისკვეთებით, მსმენელს მოუწოდებს თავი დააღწიოს განდიდებისა და პატივმოყვარეობის მავნე სენს.

შობა-ახალი წელი წმინდა საყდარში

გასაკვირი არაა, რომ 2017 წლის გარიჟრაჟზე პაპი ფრანცისკეს გზავნილები მშვიდობისკენ მოუწოდებს. წმინდა პეტრეს ტაძარში აღვლენილ ღამის ლიტურგიაზე უმაღლესი პონტიფექსი განმარტავს მოციქული პავლეს სიტყვებს: “გამოჩნდა ღვთის მადლი, ყველა ადამიანის მხსნელი” (ტიტე 2:11). ამ ყრმის შობამ ხილული გახადა ღვთის სიყვარული, ამ ღამით მოეფინა სამყაროს ღვთის დიდება, სიხარული და სინათლე. ღვთის ბაგაში შობით ღმერთმა ადამიანებს საკუთარი დამდაბლება ახლადგაჩენილი ბავშვის სისუსტით გამოუცხადა. სახარება გვამცნობს ღვთის ამქვეყნად მოვლენის პარადოქსს არა ძლევამოსილი მმართველის სახით, არამედ ჩვილის უმწეობით ბაგაში.
Papa Francesco visita il presepe
შობის დღეებში ყველაზე მეტ გამოწვევას ველით დაუბადებელი და მოწყვლადი, მშიერი და იარაღასხმული ბავშვებისგან.

იესოს ბაგაში შობასა და ჯვარცმით მის პურად და ღვინოდ გარდაქმნას სიყვარული აკავშირებს, რომელიც ადამიანების გულში მშვიდობასა და სინათლეს ნერგავს.

“მოდით, მივუახლოვდეთ ღმერთს, რომელიც ჩვენ გვიახლოვდება. მოდით, მზერა შევაჩეროთ აკვანზე და ჩვენს წარმოსახვაში განვაახლოთ ქრისტეს შობა: სინათლე და სიმშვიდე, უკიდურესი სიღარიბე და უარყოფა. მოდით, მწყემსებთან ერთად მივეახლოთ ნამდვილ შობას, იესოსთან მივიდეთ ჩვენი გაუცხოებითა და მოუშუშებელი ჭრილობებით, ჩვენი ცოდვებით. მაშინ იესოში შევიმეცნებთ შობის ჭეშმარიტ სულისკვეთებას, ღვთის სიყვარულის მშვენიერებას. მოდით, ბაგაში, მარიამთან და იოსებთან ერთად, შევჩერდეთ იესოს, სასიცოცხლო საზრდელად მოვლენილის წინაშე. მისი თავმდაბალი და უშრეტი სიყვარულის შემეცნებით, ვუთხრათ, გმადლობ, რადგან ეს ყოველივე ჩემთვის გააკეთე.”

25 დეკემბერს პაპი, ჩვეულებისამებრ, მიმართავს მთელ სამყაროსა და ქალაქ რომს – Urbi et Orbi. “ბედნიერ შობას გისურვებთ! დღეს ეკლესია კიდევ ერთხელ გაოცდება ღვთისმშობელთან, იოსებთან და მწყემსებთან ერთად, ბაგაში ახლადგაჩენილი ბავშვის, მხსნელი იესოს შემყურე. “საკვირველი მრჩეველი, საუკუნო მამა, მთავარი მშვიდობისა” (ესაია 9:6), მისი ძალა სიყვარულია და არა ამქვეყნიური ძლიერება. ჯვარცმითა და მკვდრეთით აღდგომით იგი დასაბამს აძლევს ამქვეყნად ღვთის სასუფეველს, სამართლიანობისა და მშვიდობის სასუფეველს.

“დიდება მაღალთა შინა ღმერთსა, მშვიდობა ქვეყნად და კაცთა შორის სათნოება.” (ლუკა 2:14) დღეს ეს სიტყვები სამყაროს ყველა კუთხეში გაისმის, მაგრამ განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს იქ, სადაც მშვიდობისთვის ზრუნვას ომისა თუ კონფლიქტის მოტანილი იარებისთვის თავი ვერ გაურთმევია. უპირველეს ყოვლისა, ალეპო, სადაც ამ უკანასკნელ დროს ყველაზე საშინელი ბრძოლები და სისხლისღვრა მიმდინარეობს. საერთაშორისო თანამეგობრობამ აქტიურად უნდა ეძიოს გამოსავალი, რათა ქვეყანაში სამოქალაქო ცხოვრება აღდგეს.

მშვიდობიან ცხოვრებას ელიან წმინდა მიწის მკვიდრნი, ერაყის, ლიბიისა და იემენის მოსახლეობა. ნიგერია, სამხრეთ სუდანი, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა სასწრაფოდ საჭიროებს ძალების მობილიზაციას ტერორიზმთან გასამკლავებლად, შუღლის დასაძლევად.

აღმოსავლეთ უკრაინის მოსახლეობა იტანჯება კონფლიქტის შედეგებით, რასაც ბოლო უნდა მოეღოს უახლოეს მომავალში.

კოლუმბიასა და ვენესუელაში დიალოგისა და შერიგების აუცილებლობა მყისიერია.

მშვიდობიან თანაცხოვრებას ეძიებენ მიანმარსა და კორეის ნახევარკუნძულზე.

მშვიდობას ელიან მიგრანტები და ლტოლვილები, ბავშვობას მოკლებული ბავშვები.

“მოდით, ამ სიხარულით სავსე დღეს, ყველანი დავფიქრდეთ იმ ყრმის შობაზე, ვინც იმედი ჩაგვისახა. მისი მადლითა და ჩვენი ქმედებით დავამოწმოთ მშვიდობა და თანაგრძნობა. ბედნიერი შობა!”

2017 წლის 1 იანვარს პაპმა ფრანცისკემ  მშვიდობის დღედ გამოცხადების ორმოცდაათი წელი აღნიშნა.

მშვიდობის დღის გამოცხადება პაპი პავლე მეექვსის სახელს უკავშირდება. სამოციან წლებში, “რკინის ფარდისა” და ატომური ომის საშიშროების პირობებში, მშვიდობის თემა კათოლიკე ეკლესიაში განსაკუთრებულ კონტექსტში განიხილებოდა. მიუხედავად ამისა, პავლე მეექვსე აღნიშნავდა, რომ კაცობრიობის პროგრესის ერთადერთი გზა მშვიდობაზე გადის.

კათოლიკე ეკლესია სამშვიდობო ქმედებაში (Peacebuilding) ძალადობის აქტიური უარყოფით მონაწილეობს, რაც აისახება მისი საერთაშორისო თანამეგობრობაში ჩართვითა და საერთაშორისო ორგანიზაციებში მონაწილეობით. ზნეობრივი ნორმების მისადაგებით იგი ძალის გამოყენებას ეწინააღმდეგება. ეკლესიისთვის  განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს მათეს სახარებიდან მთის ქადაგებას (5:3-10), სადაც იესო მშვიდობას ძალადობის უარყოფით ქადაგებს. მიუხედავად იმისა, რომ ამგვარი მიდგომა პოლიტიკური და რელიგიური ლიდერებისთვის სერიოზული გამოწვევაა, პაპის აზრით, მათი მოვალეობაა, მშვიდობისთვის სწორედ ასე იღვაწონ.

საზოგადო მშვიდობის საწყისი კი ოჯახია, სადაც დაუშვებელია ძალადობა.

პაპი ფრანცისკე თხოვნით მიმართავს თავის სამწყსოს, ძალადობის ნაცვლად მიმართონ გულწრფელ დიალოგს,  იზრუნონ განიარაღებისა და ატომური იარაღის აკრძალვისათვის.

ომითა და კონფლიქტით, ტერორიზმითა და ტრაფიკინგით, გარემოს უგულებელყოფით დანაწევრებულ სამყაროს მხოლოდ მშვიდობიანი პოლიტიკა გაამთელებს. თავად იესო ძალადობით სავსე სინამდვილეში ცხოვრობდა, მაგრამ მხოლოდ მშვიდობიან გამოსავალს ქადაგებდა, მტრის სიყვარულს (მათე 5:44), მოღალატე ქალის შენდობას (იოანე 8:1-11), მახვილის გადაგდებას (მათე 26:52).

პაპი ეკლესიას თხოვნით მიმართავს, მშვიდობის მისაღწევად ძალადობის უარმყოფელ ყველა ღონეს მიმართოს. 1 იანვრიდან მას ამაში დაეხმარება ახალი დიკასტერია – “ადამიანის ინტეგრირებული განვითარებისათვის”.

პაპი თავის გზავნილს ასრულებს სიტყვებით 2016 წლის სექტემბერში ქ. ასიზიში გამართულ ფორუმზე (“THIRST FOR PEACE: Religions and cultures in dialogue”) წარმოთქმული სიტყვიდან: “თუ ღმერთს ლოცვით მივმართავთ, არაფერია შეუძლებელი. თითოეული ადამიანი შეიძლება მშვიდობის შემოქმედი გახდეს.” აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ პაპისთვის ლოცვის აღვლენა მხოლოდ სიტყვას არ წარმოადგენს, არამედ სიტყვის მყისიერად საქმედ გარდაქმნას.

 

ღარიბთა და უსახლკაროთა მონაწილეობით მოწყალების საიუბილეო წლის დასრულება

o-papa-francesco-facebookკვირას, 13 ნოემბერს, წმინდა საყდარმა დაიწყო მოწყალების საიუბილეო წლის დასრულების აღნიშვნა. კათოლიკე ეკლესიებში, ყველგან მსოფლიოში, გრადა რომის წმინდა პეტრეს ბაზილიკისა, სპეციალური ღვთისმსახურებით დაიხურა ე.წ. „წმინდა კარი“. წმინდა პეტრეს ბაზილიკაში კარი დაიხურება 20 ნოემბერს. განვლილი საიუბილეო წლის მანძლზე ვატიკანს 20.4 მილიონი მომლოცველი ესტუმრა.

საკვირაო ლიტურგიის შემდგომ „ანჯელუსის“ ლოცვაში პაპმა ფრანცისკემ აღნიშნა, რომ მოწყალების საიუბილეო წელმა გვიბიძგა, მზერა ზეციური სამეუფოსკენ მიგვეპყრო და ამასთანავე, გვიბიძგა, რომ დავფიქრებულიყავით მომავლის აშენებაზე დედამიწაზე, აწმყოს ევანგელიზაციაზე ისე, რომ ხსნა ყველასთვის იყოს შესაძლებელი.

საიუბილეო წელი, როგორც წესი, 25-50 წლის დაშორებით ცხადდება, ან რაიმე განსაკუთრებული თარიღის აღნიშვნისას. მეოცე საუკუნეში საიუბილეოდ გამოცხადდა 1933, როგორც ქრისტეს აღდგომიდან 1900 წელი, ხოლო 1983, როგორც 1950 წელი. 2000 წელი პაპმა იოანე პავკლე მეორემ დიდ საიუბილეო წლად გამოაცხადა ქრისტეს შობის აღსანიშნავად.

მოწყალების წლის დახურვასთან დაკავშირებით, ეკლესიის თაოსნობით, რომის წმინდა პეტრეს ბაზილიკაში აღვლენილ საკვირაო საღვთო ლიტურგიას დაესწრო ევროპისა და აფრიკის ქვეყნებიდან სპეციალურად ამ დღეებისთვის ჩამოსული 6000-მდე ღარიბი და უსახლკარო ადამიანი. მანამდე, პარასკევს პაპი შეხვდა 4000-მდე ღარიბსა თუ უსახლკაროს და ასე მიმართა: „თქვენ სახარების გულში ხართ!“.

პაპის საკვირაო ქადაგებაში ნათქვამია, რომ ამქვეყნიური ცხოვრების ყველაზე დიდი სიმდიდრეა ღმერთი და მოყვასი, რადგან სხვა ყველაფერი, თვით ეს ბაზილიკაც, წარმავალია. ჩვენი დროის „სულიერი სკლეროზის ნიშანია მხოლოდ ნივთების მიმართ ინტერესი და არა მოყვასისა. ჩვენი ეპოქის ტრაგიკული წინააღმდეგობრიობაა, რომ პროგრესისა და შესაძლებლობების ზრდასთან ერთად, რაც თავისთავად დადებითი მოვლენაა, იკლებს იმ ადამიანთა რიცხვი, ვისთვისაც ამას სარგებლობა მოაქვს. მშვიდობა ვერ იქნება დალხენილთა სახლებში იმ დრომდე, ვიდრე ყველას სახლში არ სუფევს სამართალი“. პაპმა მოუწოდა საზოგადოებას, ნუ გაემიჯნებიან ღარიბებს, როგორც საზოგადოების უსარგებლო ფენას, ხოლო თავად ღარიბებს გამოუცხადა, რომ ეს მათი დღეა, რადგან მათი მეშვეობით ყველას ეძლევა საშუალება დაინახოს ის, რასაც ღმერთი ხედავს. ლაზარესგან პირის შექცევა ღვთისგან განდგომაა (ლუკა 16:19-21). „დაე, თავლი აგვეხილოს ჩვენს მოყვასზე, განსაკუთრებით მათზე, ვინც დავიწყებული და გარიყულია, ჩვენს კარს მომდგარ ლაზარეზე. ..მსურს ეს დღე გამოვაცხადო ღარიბთა დღედ. წმინდა ლორენცოც ამას გვასწავლის, რომაელი მოწამე. ვიდრე მას სიცოცხლეს გამოასალმებდნენ, მთელი ქონება ღარიბებს გაუნაწილა, რომელთაც მან ეკლესიის სიმდიდრე უწოდა… დაე, უფალმა მოგვანიჭოს უნარი, რომ შიშის გარეშე მივაპყროთ მზერა იქითკენ, სადაც ჭეშმარიტი საუნჯეა“.

როგორც ბრიტანული გამოცემა „Guardian” აღნიშნავს, დღეს პაპის გზავნილი, ღარიბთა გამოსარჩლება, უფრო დატვირთულია, ვიდრე ის სხვა დროს იქნებოდა.

რომის პაპი ფრანცისკეს ვიზიტი შვედეთის ქალაქ ლუნდში

aaa0038-740x493პაპი ფრანცისკეს ვიზიტი ლუნდში (31 ოქტომბერი – 1 ნოემბერი 2016), უკანასკნელი წლების ეკლესიათა შორის ურთიერთობის თვალსაზრისით, ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მოვლენაა. პონტიფექსი გაემგზავრა ევროპის ყველაზე დიდ ლუთერულ ქვეყანაში რეფორმაციის 500 წლისთავის მოსახსენებლად (Commemoration).

შვედეთის ლუთერული ეკლესია სახელმწიფო ეკლესიას წარმოდგენდა 1593 წლიდან 2000 წლამდე, როდესაც მოხდა ეკლესიისა და სახელმწიფოს ფორმალური განცალკევება.

ლუნდში პაპის სტუმრობას წინ უძღვოდა გრძელვადიანი მოსამზადებელი პერიოდი. დაახლოებით 2010 წლიდან ლუთერელთა მსოფლიო ფედერაცია (Lutheran World Federation – ეკლესიათა მსოფლიო საბჭოს ორგანიზაცია, რომელიც ფართო მასშტაბის სოციალურ პროექტებს ახორციელებს მესამე სამყაროს ქვეყნებსა და კონფლიქტურ ზონებში. რეზიდენციით ჟენევაში) ემზადებოდა რეფორმაციის 500 წლისთავის აღსანიშნავად, ხოლო დანარჩენი არარეფორმისტული სამყარო, ძირითადად კათოლიკეები, ეძებდნენ გზას, რომ ეს თარიღი შესაბამისად აღენიშნათ. ქრისტიანები, რომელთა ეკლესიას გამოეყო ქრისტიანთა ერთი ჯგუფი იმ მიზნით, რომ სახარებისეული სწავლება დაეცვათ მათ (რომის) ეკლესიაში არსებული დარღვევებისგან, რეფორმაციის 500 წლისთავის აღნიშვნამ სერიოზული გამოწვევის წინაშე დააყენა. იოლი არ იყო მართებული პასუხის მონახვა იმ პირობებში, როდესაც, უკანასკნელი 50 წლის მანძილზე რომის ეკლესიამ ყველა სხვა ეკლესიასთან, მათ შორის ლუთერელებთან, დაამყარა საურთიერთო ფორმატი ისე, რომ არც რელატივიზმის მსხვერპლი გამხდარა და არც საკუთარი პრიორიტეტებისა, როგორც პეტრეს მემკვიდრე ეკლესია (თვით-რეფლექსიის მიხედვით, პირველი ეკლესია). ამ ვითარებაში ეკლესიათა გაყოფის საიუბილეო თარიღის აღნიშვნაც უმართებულო იქნებოდა და ამ თარიღის უყურადღებოდ დატოვებაც. ამდენად, რეფორმაციის 500 წლისთავის აღსანიშნავად მოინახა ეკლესიურ-ლიტურგიკული მოხსენიება.

2013 წელს გერმანიაში გამოიცა კრებული სახელწოდებით „კონფლიქტიდან ერთობამდე”, რომელმაც დიდი წვლილი შეიტანა ლუნდში გამართული ეკუმენური ღონისძიების ორგანიზაციაში. კრებულში გაანალიზებულია მარტინ ლუთერის  მისწრაფება ეკლესიის ე.წ. „კლერიკალიზმისგან” წმენდის თაობაზე, რაც საეკლესიო განხეთქილებას არ ითვალისწინებდა. ამ ეტაპზე, ეკლესიებს შორის 50-წლიანმა დიალოგმა იმის წინაპირობა შექმნა, რომ ეკლესიების წინამძღოლები ამ თარიღს ერთად მოიხსენიებენ და დღევანდელი სამყაროს გამოწვევებს ერთად უსწორებენ თვალს.

31 ოქტომბერს მალმოს საერთაშორისო აეროპორტში გამართული ოფიციალური დახვედრის ცერემონიის შემდეგ, პაპი ფრანცისკე ქალაქ ლუნდში გაემგზავრა, სადაც ლუთერელების მსოფლიო ფედერაციის პრეზიდენტ ეპისკოპოს მუნიბ იუნანთან (იორდანიის ლუთერული საეპისკოპოსო რეზიდენციით იერუსალიმში) და იმავე საერთაშორისო ორგანიზაციის გენერალურ მდივან პასტორ მარტინ იუნგესთან (ლუთერული ეკლესია ბრაზილიაში) ერთად ეკუმენური ლოცვა ჩატარდა.

ეკუმენური მსახურების შემდეგ, პაპმა ფრანცისკემ და ეპისკოპოსმა მუნიბ იუნანმა საერთო დეკლარაციას მოაწერეს ხელი, სადაც სიამაყით აღინიშნება ეკლესიების მიერ განვლილი ორმოცდაათწლიანი დიალოგი, რომელმაც “გვასწავლა, რომ ჩვენ უფრო მეტი რამ გვაერთიანებს, ვიდრე გვაშორებს”, – ნათქვამია დეკლარაციაში. მიუხედავად იმისა, რომ შეუძლებელია წარსულის შეცვლა, შესაძლებელია, ტრანსფორმაცია იმისა, რა და როგორ გვახსოვს. იმის ცოდნით, რომ ჩვენ განსხვავებულად ვამოწმებთ სახარებას, ჩვენ დასაბამს ვაძლევთ იმ ერთობის გაღრმავებას, რომელიც (ერთმანეთის) ნათლობის აღიარებით იწყება.

ეკლესიათა შორის ერთობის გაღრმავება, უპირველეს ყოვლისა, გულისხმობს თანამშრომლობას  სამართლიანობისათვის, ძალადობის წინააღმდეგ, ლტოლვილთა ცხოვრების შესამსუბუქებლად, – ნათქვამია დეკლარაციაში.

იმავე დღეს ლუნდის სამეფო სასახლეში პაპი ფრანცისკე მიიღეს შვედეთის მეფემ კარლ გუსტავ მეთექვსმეტემ და დედოფალმა სილვიამ. შვედეთის მეფემ და დედოფალმა მონაწილეობა მიიღეს ეკუმენურ მსახურებაში (დედოფალი სილვია მონაწილეობს წმინდა საყდართან არსებული სოციალურ მეცნიერებათა აკადემიის მიერ ტრეფიკინგის საკითხებზე გამართულ შეხვედრებში).

რომში დაბრუნებისას თვითმფრინავში გამართულ პრეს-კონფერენციაზე პაპმა აღნიშნა, რომ ლუნდის ვიზიტი იმდენადაა მნიშვნელოვანი, რამდენადაც ეს იყო საეკლესიო, ეკუმენური მოგზაურობა.

1 ნოემბერს კათოლიკე ეკლესია ყველაწმიდის დღესასწაულს აღნიშნავს. სწორედ ამ დღეს, ქალაქ მალმოს კათოლიკე მოსახლეობასთან ერთად, პაპმა წირვა აღასრულა ღია სტადიონზე.

პაპმა ლიტურგიის დროს მოიხსენია ორი შვედი წმინდანი, მეთოთხმეტე საუკუნის წმინდა ბრიგიტა (ცნობილია, როგორც ევროპის ერთ-ერთი მფარველი წმინდანი) და მეოცე საუკუნის წმინდა მერი ელიზაბეტი (ჰესელბლადი), შერაცხული ამ წლის დასაწყისში. ორივეს მაგალითი დღეს მნიშვნელოვანია, როგორც ღარიბთა და უპოვართა განმკითხველების.

ამავე კონტექსტში პაპი ფრანცისკე ინსტაგრამზე აქვეყნებს: “წმინდანები თავიანთი ცხოვრებით აღგვაფრთოვანებენ, ხოლო ღვთის წინაშე მათი შეწევნით ჩვენც ვხდებით მოწამეობის ღირსნი. დამხარება გავუწიოთ ერთმანეთს მოწამეობის გზაზე“.

შვედეთის კათოლიკე ეკლესია 113 000-მდე წევრს ითვლის. კათოლიკე მღვდლის, მამა ემანუელსონის სიტყვებით, დღეს შვედეთში პრობლემას წარმოადგენს არა ეკლესიებს შორის დიალოგი, არამედ სახარებასა და შვედეთის საზოგადოებას შორის დიალოგი.

ვიზიტის ფარგლებში პაპმა საქებარი სიტყვა არ დაიშურა შვედეთის მიერ ლტოლვილებისთვის აღმოჩენილი დახმარების მიმართ. ასევე, ყურადღება გაამახვილა, რომ მისასალმებელია ქვეყნების მიერ იმდენი ლტოლვილის მიღება, რამდენის ინტეგრაციის უნარი შესწევს ამა თუ იმ საზოგადოებას.

ლუთერის საეკლესიო რეფორმას უკავშირდება ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე სისხლიანი პერიოდი, ოცდაათწლიანი ომი (1618-1648). რეფორმაციის 500 წლისთავის მოხსენიების კონტექსტში უნდა მოიაზრებოდეს პაპი ფრანცისკეს მოწოდება, შეუნდონ ერთმანეთს წარსულის შეცდომები. ცხადია, პონტიფექსის მიერ “შენდობის“ თხოვნა ეკლესიურ-ლიტურგიკული ცხოვრებისთვის ნიშანდობლივი „მონანიების“ (ბერძნ. მეტანოია) გამოძახილია. სხვაგვარად იგი გაუგებარია.

პაპი ფრანცისკეს ადგილობრივი მასპინძელი ლუნდში გახლდათ შვედეთის პირველი ქალი მთავარეპისკოპოსი ანტი ჯაკელენი (Antje Jackelén), შვედეთის ეკლესიის (Church of Sweden), ევროპის ყველაზე დიდი ლუთერული დენომინაციის წინამძღოლი. პაპმა და მთავარესპიკოპოსმა ქრისტესმიერი სიყვარულითა და ამბორით მოიკითხეს ერთმანეთი.

ცხადია, ამასთან დაკავშირებით ჟურნალისტებმა თვითმფრინავში გამართულ პრეს-კონფერენციაზე პაპს შეკითხვით მიმართეს, თუ რას ფიქრობს იგი ქალთა ხელთდასხმის საკითხზე  კათოლიკე ეკლესიაში. პაპმა ფრანცისკემ გაიმეორა პაპი იოანე პავლე მეორის სიტყვები ქალთა ხელთდასხმის შეუძლებლობაზე, თუმცა იქვე აღნიშნა კათოლიკე ეკლესიის ორი განზომილება: პეტრე და მარიამი. ეკლესიის საიდუმლოს ასახსნელად კათოლიკური ტრადიცია მარიამს მოციქულებზე მეტ მნიშვნელობას ანიჭებს. პაპის სიტყვებით, ქალი ბევრ რამეს მამაკაცზე უკეთ უძღვება, მაგრამ, პეტრეს კათედრის ტრადიციით, ქალის ფუნქცია ეკლესიაში ემიჯნება მამაკაცისას.