1 სექტემბერი – გარემოზე ზრუნვისთვის ლოცვის საერთაშორისო დღე

Image2015 წლის 6 აგვისტოს, ფერისცვალების დღესასწაულზე, პაპმა ფრანცისკემ 1 სექტემბერი გარემოზე ზრუნვისთვის ლოცვის საერთაშორისო დღედ გამოაცხადა. გუშინ წმინდა პეტრეს ბაზილიკაში ჩატარდა საღამოს ლოცვა პაპის მონაწილეობით. გუშინვე ვატიკანის პრესსამსახურის საპრესკონფერენციო დარბაზში გაიმართა ვატიკანთან აკრედიტირებული ჟურნალისტებისთვის  პაპის საპირველსექტემბრო გზავნილის განხილვა.

ერთ წელზე მეტი გავიდა Laudato Si-ის გამოქვეყნებიდან. ალბათ, ძნელია მოინახოს დოკუმენტი, რომელიც მას კონკურენციას გაუწევს პოპულარობისა და საზოგადოების სხვადასხვა სექტორის მობილიზაციის თვალსაზრისით. იგი მონათულია, როგორც ‘ახალი ცივილიზაციისკენ მოწოდება’, და ‘უკანასკნელი დროის ყველაზე მნიშვნელოვანი დოკუმენტი’.[1]

ვფიქრობ, ქართული სიტყვა „გარემო“ მხოლოდ ნაწილობრივ გადმოსცემს სათქმელს, რადგად უფრო ზუსტი შესატყვისი იქნებოდა „ქმნილება“ (Creation), რომელშიც უკვე ჩადებულია შესაქმის აქტი, ღვთის მიერ მისი არაფრისგან შექმნა. კათოლიკეთა და მართმლმადიდებელთა დამოკიდებულება გარემოს მიმართ სწორედ ამ ხედვას ეფუძნება. იმის გათვალისწინებით, რომ ქართულ ენაში დამკვიდრებულია „გარემო“. ამ ორს მონაცვლეობით მივმართავ.

მაშ, კათოლიკე ეკლესიაში 1 სექტემბერი გარემოზე ზრუნვისთვის ლოცვის საერთაშორისო დღედაა გამოცხადებული. როგორც თავად უმაღლესი პონტიფექსი ბრძანებს, მან გაიზიარა შარშან,  Laudato Si -ის პრეზენტაციის დროს, მართლმადიდებელი მიტროპოლიტისა და დიდი ღვთისმეტყველის იოანე ზიზიულასის შეთავაზება, რომ 1 სექტემბერი ეკლესიას გამოეცხადებინა როგორც Day of Creation (სიტყვა-სიტყვით თარგმნისას „ქმნილების დღე“).

პაპის ახალი გზავნილი გარემოს დაცვასთან დაკავშირებით ეხმიანება შარშანდელ ცირკულარულ წერილს და მის რამდენიმე მნიშვნელოვან თემას კვლავ აჟღერებს. გარდა ამისა, წლევანდელი გზავნილი, შარშანდელისგან განსხვავებით, დიდ ადგილს უთმობს კონსტანტინოპოლის პატრიარქების დემეტრესა და ბართლომეს მიერ ამ მიმართულებით გაწეულ საქმიანობას. Laudato Si- ში მართლმადიდებელი ეკლესიის მხოლოდ ერთ ადგილას მოხსენიების, ხოლო ეკლესიათა მსოფლიო საბჭოს არმოხსენიების გამო, მეც გამოვთქვი გულისტკივილი. ათწლეულებია, რაც კონსტანტინოპოლის საპატრიარქო და ეკუმენური თანამეგობრობა სერიოზულ მუშაობას აწარმოებენ მორწმუნეთა შეგნების ასამაღლებლად. საინტერესოა, რომ პაპის ახალი გზავნილის ენაც, ძალიან ახლოსაა მართლმადიდებლების მიერ „ქმნილებაზე“ ზრუნვის დისკურსთან.

პატრიარქ დემეტრესა და პატრიარქ ბართლომეს დამსახურების გარდა, პაპის გზავნილი აღწერს, თუ როგორ შემოვიდა საეკლესიო ცნობიერებაში ისეთი ცნება, როგორიცაა Time for Creation/ “ქმნილებისთვის განკუთვნილი დრო”. 2008 წელს, რუმინეთის ქალაქ სიბიუში ჩატარდა ევროპის მესამე ეკუმენური ასამბლეა, სადაც ეკლესიები შეთანხმდნენ, რომ 1 სექტემბრიდან (მართლმადიდებელ ეკლესიაში კალენდარული წლის დასაწყისი და კონსტანტინოპოლის საპატრიარქოს მიერ ინიცირებული გარემოზე ზრუნვის დღე) 4 ოქტომბრის ჩათვლით (კათოლიკე ეკლესიაში წმინდა ფრანცისკე ასიზელის ხსენების დღე) პერიოდი “ქმნილებისთვის განკუთვნილ დროდ” გამოცხადდეს. პაპის გზავნილი, ასევე, მიუთითებს ეკუმენური მოძრაობის მიერ ჩატარებულ დიდ სამუშაოზე გარემოს მიმართ სამართლიანი ქმედების მხრივ. პაპი ხაზს უსვამს იმ გარემოებას, რომ ქრისტინებსა და სხვა რელიგიების წარმომადგენლებს თავისუფლად შეუძლიათ თანადგომა და თანამშრომლობა ჩვენი საერთო სახლის სასარგებლოდ. “ჩვენ უნდა გავერთიანდეთ დედამიწის მიმართ გულმოწყალების გამოხატვაში და საერთო ძალებით ვიზრუნოთ სამყაროზე, სადაც ერთად ვცხოვრობთ.”

1 სექტემბრის გზავნილს პაპი ფრანცისკე უწოდებს “ამ პლანეტაზე მცხოვრებ ყველა ადამიანთან” დიალოგის განახლებას. ღმერთმა აყვავებული ბაღი გვიბოძა, ჩვენ კი იგი დავაბინძურეთ და სანაგვედ ვაქციეთ. არ უნდა უგულებელვყოთ ის საშიშრობა, რაც ჩვენი პლანეტისთვის ეკოსისტემების განადგურებას  მოაქვს.

Laudato Si-ის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი თემაა, ეგრეთ წოდებული, ინტეგრალური ეკოლოგია, რაც გულისხმობს, რომ ბუნების კრიზისი საზოგადოების კრიზისის პარალელურად მიმდინარეობს, “რადგან ყველაფერი ერთმანეთთანაა დაკავშირებული” (137). ადამიანმა არასწორად გაიაზრა ბიბლიის (დაბ. 2:15) მოწოდება, რომ სამყარო მას ეძლევა მოსახმარად და საზრუნავად. “მეტი მოხმარება და ნაკლები ზრუნვა – ცოდვაა”, ამბობს პაპი ფრანცისკე. ყველამ  უნდა მოვინანიოთ, კონკრეტული ნაბიჯებით ეკოლოგიურ მონანიებამდე მივიდეთ.

ამ მხრივ, კათოლიკეებისა და მართლმადიდებლების ხედვა ერთიანია, გარემოში მიმდინარე კრიზისი, მეტწილად, ადამიანის უპასუხისმგებლობის შედეგია, იმის დავიწყებაა, რომ ღმერთმა ადამიანი ბუნების მხოლოდ მომხმარებლად კი არა, მის მცველად და მზრუნველად დააყენა. პაპი ადამიანის ცოდვას სამგანზომილებიან ჭრილში ხედავს: ქმნილების, ღარიბთა და მომავალი თაობის მიმართ ჩადენილ ცოდვად.

დღეს გაბატონებული ცხოვრების წესი სიხარბესა და მოგებაზეა დამყარებული, ამიტომ, ჩვენი ვალია, რომ მოვინანიოთ, რაც ჩვენი საერთო სახლის მიმართ შეგვიცოდავს. გარემოს მიმართ ჩადენილი ცოდვა ჩვენს ძმებსა და დებზეც ვრცელდება, რისი აღიარება და აღსარება ჩვენი მოვალეობაა, ამბობს პაპი ფრანცისკე.

პაპის გზავნილი ყველას მოუწოდებს ცხოვრების სტილში თუნდაც პატარა ცვლილებების შეტანისკენ. ბუნებაში მიმდინარე კრიზისის შეჩერებას ეს პატარა ცვლილებებიც შეუწყობენ ხელს. “საზოგადოებასა და კულტურაში არ უნდა მძლავრობდეს მოკლევადიან ან მსწრაფლ ფინანსურ მოგებაზე თუ ელექტორატის გულის მოსაგებაზე დაფუძნებული აზროვნება.” ჩვენ საერთო სიკეთის თანამონაწილენი ვართ, რაც, გარემოზე ზრუნვასაც გულისხმობს. პაპს შემოაქვს ისეთი ცნება, როგორიცაა “ეკოლოგიური დავალიანება”. გლობალური ჩრდილოეთი გლობალური სამხრეთის მიმართ ვალშია,  განვითარებადი ქვეყნები და ღარიბი მოსახლეობა მეტ ყურადღებას იმსახურებენ, როგორც ფინანსური თვალსაზრისით, ასევე ტექნიკური დახმარების მხრივ. “ჩვენი საერთო სახლის დაცვა მოითხოვს მზარდ გლობალურ კონსენსუსს.” იმედია, რომ 2015 წლის დეკემბერში პარიზში კლიმატური ცვლილებების საერთაშორისო შეხვედრაზე მიღებული მდგრადი განვითარების მიზნები (იმავე წლის სექტემბერში ჩამოყალიბებული), აიძულებს მთავრობებს, მეტი პასუხისმგებლობით მოეკიდონ გარემოზე ზრუნვას. ეს უკანასკნელი უპირველესად მოქალაქეობრივი ვალდებულებაა, მაგრამ მთავრობების აქტიურობაც აუცილებელია.

“არაფერი გვაკავშირებს ღმერთთან მეტად, ვიდრე გულმოწყალება; უფლის მოწყალებითაა, რომ ჩვენ ცოდვა მოგვეტევება და მისი სახელით სიკეთის კეთება შეგვიძლია.” მოწყალების გარეშე საქმიანობა მკდარია. (იაკობი 2:17) რადგან გლობალიზაციის პირობებში სიღარიბის ახალი ფორმები იჩენს თავს, შემოქმედებითი მიდგომა გვმართებს საქველმოქმედოდ ახალი, პრაქტიკული ფორმების შემუშავებისას. პაპის სიტყვებით, მათეს 25-ე თავში (42-44) ჩამოთვლილი მოწყალების ექვს სახეობას მივუმატოთ მეშვიდე – ჩვენს საერთო სახლზე ზრუნვა.

[1] პირველი დახასიათება მიეწერება ფრანგ ფილოსოფოსს ედგარ მორინს, ხოლო მეორე ბილ მაკიბენს.

http://www.news.va/en/news/presentation-of-pope-francis-message-of-day-of-pra

Advertisements

2016 წლის 4 სექტემბერს კათოლიკე ეკლესია წმინდანად შერაცხავს დედა ტერეზას (1910 – 1997)

2016 წლის 4 სექტემბერს კათოლიკე ეკლესია წმინდანად შერაცხავს დედა ტერეზას (1910 – 1997) დედა ტერეზა (აგნეს გონზა ბოიაჯიუ)  ნეტართა რიცხვს 2003 წლის 19 ოქტომბერს შეუერთდა პაპ იოანე პავლე მეორის თაოსნობით, წმინდანად მის შერაცხვას კი პაპი ფრანცისკე აღასრულებს. ამას წინათ ვატიკანის საინფორმაციო წყაროებში გამოჩნდა ეს აზრი, რომ დედა ტერეზა ახლანდელი პონტიფექსის საღვთისმეტყველო ხედვის ცხოვრებაში განხორციელების საუკეთესო მაგალითია.

გარდა იმისა, რომ დედა ტერეზას სახელი საყოველთაოდაა ცნობილი, მას რამდენიმე ქევეყანა ეცილება: დაიბადა სკოპიეში, დღევანდელ მაკედონიაში, ალბანელების ოჯახში, 18 წლიდან ცხოვრობდა ინდოეთში. შესაბამისად, რამდენიმე ქვეყნის მოქალაქეობაც ჰქონია.  1979 წელს დედა ტერეზას მიენიჭა ნობელის მშვიდობის პრემია.

დედა ტერეზას წმინდანთა დასთან შეერთება წლის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანესი მოვლენაა ვატიკანში. წმინდა საყდართან საქართველოს საელჩო, თავის მხრივ, ეხმიანება ამ მოვლენას დედა ტერეზას საქართველოში ჩამოსვლასთან დაკავშირებული ფაქტების გახსენებით.

article 4

1989 წლის 9 აპრილს, თბილისში, რუსთაველის გამზირზე, საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის მოთხოვნით მიმდინარე მრავალათასიანი, მშვიდობიანი საპროტესტო აქცია საბჭოთა კავშირის სადამსჯელო სამხედრო ნაწილებმა ჯავშანმანქანების, ცეცხლსასროლი იარაღის, სასანგრე ნიჩბებისა და მომწამვლელი გაზის გამოყენებით დაარბიეს, რომლის შედეგად დაიღუპა 21 მშვიდობიანი მოქალაქე, მათ შორის 17 ქალი, ხოლო, ქიმიური ნივთიერებებით მოწამვლის შედეგად ჰოსპიტალიზებული იქნა ასობით ადამიანი.  (საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესმა საბჭომ საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი ტრაგედიიდან ორი წლის თავზე, 1991 წლის 9 აპრილს, მიიღო).

9 აპრილის ტრაგედიამ ქართველი ერის ცხოვრებაში ბევრი რამ განსაზღვრა. მშვიდობიანი დემონსტრანტების წინააღმდეგ იარაღისა და მომწამლავი გაზის გამოყენება, რომელსაც სრულიად უდანაშაულო 21 ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, უმძიმეს გამოფხიზლებად იქცა საქართველოში, სადაც დამოუკიდებლობის სურვილი არ შეესაბამებოდა  მოსახლეობის მზადყოფნას ამგვარი პასუხისმგებლობისთვის. 9 აპრილიდან მოკიდებული უფრო ნათლად გამოიკვეთა არა მხოლოდ საბჭოთა კავშირის შემადგენლობიდან გამოსვლის სირთულე, არამედ საბჭოთა სისტემის მსხვრევის პროცესში გადარჩენისაც.

1989 წლის 22 ივნისს თბილისში ჩამოდის დედა ტერეზა იმ მიზნით, რომ 9 აპრილს დაშავებულები მოინახულოს, ხოლო გარდაცვლილებს პატივი მიაგოს. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ 1989 წლის ივნისში საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლებაა – კომუნისტური მმართველობა, ხოლო წმინდა საყდართან დიპლომატიური ურთიერთობა დამოუკიდებელმა საქართველომ მხოლოდ 1992 წელს დაამყარა.

ეს იყო დედა ტერეზას მესამე ჩამოსვლა საბჭოთა კავშირში, 1986 წელს მან მოინახულა ჩერნობილის მსხვერპლნი, 1988 წელს სპიტაკის მიწისძვრის მსხვერპლნი, ხოლო 1989 წელს 9 აპრილის ღამეს დაშავებულნი ანუ საბჭოთა ძალოვანი სტრუქტურების მსხვერლნი, რასაც, ყველაზე მეტად, ხელი შეუწყო მშვიდობის კომიტეტმა. შესაძლოა, ის არეულობა, რაც საქართველოში 1989 წელს სუფევდა, იმ დროს ისე კარგად არ აღიქმებოდა, როგორც ახლა, თუნდაც, დედა ტერეზას საქართველოში ჩამოვლასთან დაკავშირებულ დეტალებში.

საბჭოთა კავშირში არსებობდა ეგრეთ წოდებული მსოფლიოს მშვიდობის დაცვის კომიტეტის დაქვემდებარებული ორგანო, რომელიც 1949 წელს შეიქმნა. საბჭოთა კავშირისთვის იგი, უპირველეს ყოვლისა, დასავლეთთან ურთიერთობის ფრონტალურ ორგანოს წარმოადგენდა. საინტერესოა, რომ ეს ორგანო გმობდა ნატოს მიერ ატომური იარაღის ევროპაში განთავსებას, მაგრამ თავად მიესალმებოდა საბჭოთა კავშირის მიერ, თავდაცვის მიზნით, ატომური იარღის წარმოებას. აი, სწორედ, ამ ორგანიზაციის თაოსნობით, როგორც ირკვევა, დედა ტერეზა მიიწვიეს საქართველოში (საქართველოში მშვიდობის დაცვის კომიტეტის თავმჯდომარე იყო პროფესორი ალექსანდრე ალექსიძე).

Tbilisi, Georgia, 1989

გაზეთ კომუნისტის 1989 წლის 25 ივნისის გამოშვება აქვეყნებს სტატიას ‘დედა ტერეზა თბილისში’, ფოტოზე პირველ პლანზეა დედა ტერეზა და კათოლიკოს-პატრიარქი ილია მეორე. სტატია აღწერს ‘უძლურთა, მარტოხელათა, მოხუცთა და ბავშვთა განმკითხავ’ დედა ტერეზასა და გულმოწყალე დების ჩამოსვლას საქართველოში. როგორც გაზეთი გვატყობინებს, დედა ტერეზამ ჟურნალისტებთან საუბარში განაცხადა, რომ ერთადერთი, რაც გულმოწყალების დებს აინტერესებდათ, გაჭირვებულებისთვის ურვის შემსუბუქება იყო.  იმავე წელს გულმოწყალე დების სამი ცენტრი გაიხსნა საბჭოთა კავშირის ტერიტორიაზე: მოსკოვში, ერევანსა და თბილისში. 1999 წლიდან გულმოწყალების დები ქუთაისში, ბათუმსა და გორშიც გამოჩნდნენ.

ერთი ეპიზოდის გახსენება შეიძლება, რომელიც ჟურნალისტ თამარ ჩიქოვანისთვის 2003 წლის ოქტომბერში რეჟისორ თამარ დულარიძის მიერ მიცემულ ინტერვიუში დასტურდება. დები პიტრებისთვის, რომელთაც დედა ტერეზაზე დოკუმენტური ფილმი გადაიღეს, თამარ დულარიძეს საჩუქრად მიურთმევია ქართული ხალხური სიმღერები ჰამლეტ გონაშვილის შესრულებით. ფირფიტაზე პირველი სიმღერა ‘ურმული’ ყოფილა. დებ პიტრებს ეს ფირფიტა გადაუციათ დედა ტერეზასთვის, რომელიც ‘ურმულის’ გაგონებაზე აცრემლებულა და უკითხავს, ეს კაცი რომელ ეკლესიაში გალობსო. მერე უთხრეს, რომ სიმღერა იმ ქვეყნიდან იყო, სადაც მას 9 აპრილს დაშავებული ხალხი ელოდა.

ეკლესიოლოგია დიგიტალურ ეპოქაში

Theocomაგვისტოს დასაწყისში დავესწარი ძალიან საინტერესო კონფერენციას: “ეკლესიოლოგია დიგიტალურ ეპოქაში”.

2010 წლიდან მოყოლებული, ამერიკის შეერთებული შტატების კათოლიკური უნივერსიტეტების თაოსნობით, ყოველ ზაფხულს იწვევენ ღვთისმეტყველებს შეხედულებათა გასაზიარებლად დიგიტალური კომუნიკაციების შესახებ. ეს ბოლო ორი-სამი წელია, მოწვეულთა შორის მართლმადიდებლებიც გამოჩნდნენ, ძირითადად, ამერიკის შეერთებული შტატებიდან.

2016 წლის შეხვედრა კალიფორნიის შტატის სანტა კლარას უნივერსიტეტში გაიმართა. რამდენიმე მოხსენება დიგიტალურ ეპოქაში რელიგიური განათლების საკითხებს მიეძღვნა. თეოლოგიური ფაკულტეტები ფართოდ იყენებენ დისტანციურ სწავლებას, განსაკუთრებით, პროფესიული მომზადების ამაღლების მიზნით. შექმნილია მეტად სრულყოფილი პროგრამები, ლექტორისა და რამდენიმე ათეული სტუდენტის მაღალხარისხიანი ინტერაქტიური ჩართულობით. ისიც აღინიშნა, რომ მომავალში კიდევ უფრო მეტი გამოყენება ექნება დისტანციურ სწავლებას, რადგან სწავლის გადასახადი უკიდურესად მაღალია, ხოლო სტუდენტური საცხოვრებლები კი – ძვირი. ეს ჩემთვის საკამათო საკითხია. ჩემს ცხოვრებაში რამდენიმე მასწავლებელთან პირისპირ გატარებული საათები იმდენად ძვირფასია, რომ ამ ურთიერთობის ვირტუალურ სივრცეში გადატანა მიჭირს. თუმცა, ვინ იცის, როგორ შეცვლის, რა სიმაღლეზე აიყვანს ტექნოლოგია ადამიანთა შორის ურთიერთობას.

მოხსენების მოსამზადებლად რაღაცები კი წავიკითხე, მაგრამ რამდენი რამ ყოფილა დაწერილი! კონფერენციაზე ჩემი მოწვევა, ალბათ, იმ ფაქტმა განსაზღვრა, რომ ვაქვეყნებ ხოლმე სტატიებს ეკლესიოლოგიის საკითხებზე.რაც შეეხება ტექნოლოგიებს, მხოლოდ მომხმარებელი ვარ, თან ბაზისური. მიუხედავად ამისა, დიგიტალურ კომუნიკაციებს ძალიან დიდი დრო და ენერგია ეთმობა როგორც ჩემს პროფესიულ, ასევე პირად ცხოვრებაში.

კონფერენციისთვის მზადებისას დიგიტალურ ეპოქაში თეოლოგიის ‘ბედის’ გზის მაჩვენებლად ავირჩიე კათოლიკე იეზუიტი მღვდლის ანტონიო სპადაროს წიგნი “კიბერთეოლოგია”. წიგნში განხილულია როგორც საბაზისო ლიტერატურა, ასევე, სხვა მნიშვნელოვანი თემებიც. როგორც მოსალოდნელი იყო, სამოძღვრო ღვთისმეტყველებაში დიგიტალური კომუნიკაციის მნიშვნელობა ერთხმადაა აღიარებული. საკმაოდ ბევრია დაწერილი, ასევე, გამოყენებით თეოლოგიაზე (Applied theology), საკომუნიკაციო საშუალებების გამოყენებაზე რელიგიური ტექსტების ანალიზისას, ასევე, კომუნიკაციაზე როგორც ღვთისმეტყველების კონტექსტზე. ეკლესიოლოგია არსად ჩანდა.

თავიდან ვიფიქრე, ვნახავ, თუ ეკლესიის ოთხი ნიშნიდან – ერთი, წმინდა, კათოლიკე და სამოციქულო – მესამეზე შეიძლება რეფლექსია-მეთქი, მაგრამ ვერაფერი შევძელი. მეორე მცდელობა იყო (რომელიც ნახევრად წარმატებით დასრულდა, უბრალოდ მესამემ გადამიბირა და ბოლომდე ვეღარ მივადევნე თვალი), ამერჩია თემა: თეოლოგიური განმარტებები როგორც კომუნიკაცია. მაგალითისთვის შევარჩიე გრიგოლ ღვთისმეტყველის ხუთი საღვთისმეტყველო ქადაგება (28-32), სადაც იგი ცდილობს მრევლს განუსაზღვროს ღმერთი (თუ მამა ღმერთი), ძე ღმერთი, სულიწმინდა. რასაკვირველია, გრიგოლ ნაზიანზელი ხიბლში არ ვარდება და, მიუხედავად ბიბლის ენობრივი ქსოვილის უზადო გამოყენებისა, უარყოფს ნებისმიერ კონკრეტულობას, – იგი კატაფატიკას მსწრაფლ ცვლის აპოფატიკით. ქრისტიანებისთვის სულ არაფრის თქმა არ ეგების. მიუხედავდ იმისა, რომ ღმერთი ცნების დონეზე ვერ გადმოიცემა, მასზე არც აბსტრაქტული საუბარი არ გამოდგება. ბიბლიური გამოცხადება გვიჩვენებს, თუ რა არის ღმერთი, ამბობს ნაზიანზელი, ისეთი გამოცხადებები, როგორიც იყო აბრაამი, იაკობი, ელია, პეტრე, ისაია, იეზეკიელი. “ინტელექტუალურ ცნობისმოყვარეობას საზღვარი არ აქვს” (28, 21), ხოლო ამ გზით მიღებული ცოდნა გარკვეულწილად გვაახლოებს ჭეშმარიტებასთან. თუ გონების ნაცვლად რწმენა გაგვიძღვება, მაშინ… ნაზიანზელი გარკვეულ ინტელექტუალურ საზრდოს აწვდის მრევლს (თუ ეს ქადაგებები, მართლაც, ზეპირად წარმოსათქმელად და მოსასმენად იყო განკუთვნილი), მაგრამ მერე ურჩევს, ნუ ეცდებიან, გონებაში მოაქციონ ღვთის გამოუთქმელობა. თეოლოგიის კომუნიკაციის ხაზი, მგონია, რომ ნამდვილად გამოიკვეთა, მაგრამ ეკლესიოლოგიამდე მაინც ვერ მივედი. ვნახოთ, ეგებ, ოდესმე მივაღწიო…

მესამე მცდელობა, იმედი მაქვს, უფრო ახლოსაა ჩემს საძიებელთან.

პირველი, რაც ეკლესიოლოგიასა და დიგიტალურ კომუნიკაციებს შორის გამოიკვეთა, ორივესთვის გამოცდილების უდიდესი მნიშვნელობაა. ცხადია, ორივეს შესახებ ცოდნას წიგნებითა თუ სხვა გზებით ვიძენთ, მაგრამ როგორც ეკლესიის, ასევე დიგიტალური კომუნიკაციის შესაბამისი ცოდნა გამოცდილებითია.

მეორე, დიგიტალური კომუნიკაცია კათოლიკე ეკლესიაში მისი სწავლების ნაწილია. პაპის პავლე VI-ის მიერ 1967 წელს დაარსებულია კომუნიკაციის საერთაშორისო დღე. მას შემდეგ, პაპები ამ დღეს აღნიშნავენ (კათოლიკეებისადმი) საყოველთაო მიმართვებით, საუბრობენ როგორც თანამედროვე კომუნკაციების მნიშვნელობაზე, ასევე, მისგან მომდინარე გამოწვევებზე ეკლესიის ცხოვრებაში. ყოველივეს ამის ფონზე, რას უნდა ნიშნავდეს, რომ პაპი ბენედიქტე XVI სოციალური მედიის მომხმარებელი გახდა, ხოლო პაპი ფრანცისკე – ინსტაგრამისა? აი, სწორედ ამ გადმოსახედიდან დაიბადა კითხვა, რა მიმართებაშია დღეს კათოლიკურ ეკლესიოლოგიასთან დიგიტალური კომუნიკაცია, უფრო კონკრეტულად კი – სოციალური მედია?

თუ ღვთისმეტყველი, ნებისმიერ ტრადიციაში აღზრდილი, დღეს ვატიკანის სიახლოვეში იმყოფება, შეუძლებელია, არ დაინტერესდეს მაინც, – თუ მოხიბვლას გადაურჩა, – იმ მიმართულებით, საითაც პაპი ფრანცისკე წმინდა საყდარს მიუძღვის. ღოგორც თავადაც არაერთგზის აღუნიშნავს, მისი ეკლესიოლოგიური მიმართულება სრულ თანხმობაშია ვატიკანის მეორე კრებისა და მისი უშუალო წინამორბედები პაპების სულისკვეთებასთან. ამის შესახებ ამ ბლოგიდანაც შეიტყობდით და ამიტომ მხოლოდ ორიოდე სიტყვით მოგახსენებთ, რომ პაპი ფრანცისკეს მცდელობა მიმართულია კათოლიკე ეკლესიის კარის ფართოდ გასაღებად. იგი სამღვდელოებას მოუწოდებს, ეკლესიის ზღურბლს გადააბიჯონ და მრევლს მოუსმინონ. ამავე მიმართულებას ემოწმება უკანასკნელი ორი სინოდის (ოჯახის გამოწვევისადმი მიძღვნილი 2014 წლის ოქტომბრის რიგგარეშე და 2015 წლის ოქტომბრის რიგითი) შინაარსი და განხორციელების გზები. სწორედაც, აღნიშნულ ორ სინოდზე გამოყენებული მეთოდოლოგია, ვფიქრობ, ასახავს დიგიტალური ეპოქის გავლენას. ჩემს მოხსენებაში ვეცადე, მეჩვენებინა დიგიტალური ეპოქის ყველაზე ნიშანდობლივი მახასიათებლის, ე.წ. ‘მონაწილეობითი კულტურის’ (Participatory culture) გავლენა კათოლიკე ეკლესიის მიერ უკანასკნელ ორ სინოდზე გამოყენებული მთოდოლოგიაზე.

მაშ ასე, სინოდის გახსნისთანავე, პირველი, რაც პაპმა ითხოვა მონაწილეებისგან, საკუთარი აზრის თავისუფლად გამოთქმა იყო, უშიშრად და გულწრფელად. სინოდს, რომელიც ოჯახის საკითხს ეძღვნებოდა, რამდენიმე წყვილი ესწრებოდა. 2014 წელს გამართული მსჯელობის შედეგი თანდართული კითხვებით განსახილველად დაეგზავნა კათოლიკე ეკლესიის სტრუქტურებს (ეპისკოპოსთა საბჭო, რომის კურის დიკასტერიები და სხვა) ყველა ქვეყანაში. წესით, ამ სტრუქტურების მეშვეობით შეკითხვებზე პასუხი უნდა გაეცათ სამრევლოებს. ალბათ, არსებობს სტატისტიკა, თუ რამდენმა ადამიანმა მიიღო მონაწილეობა და უპასუხა შეკითხვებს, მაგრამ აქ იმდენად რიცხვებს არ აქვს მნიშვნელობა, რამდენადაც მიმართულებას.

აი, რას ამბობს პაპი ფრანცისკე ეპისკოპოსთა სინოდის 50 წლისთავის აღსანიშნავად 2015 წლის 17 ოქტომებრს:

“სინოდალური ეკლესია ისაა, რომელიც ყურს უგდებს, რომელიც აცნობიერებს, რომ ‘ყურის დაგდება’ უფრო მეტია, ვიდრე მოსმენა. <ადამიანები> ერთმანეთისგან ვსწავლობთ ორმხრივი ყურის დადგებისას… ეპისკოპოსთა სინოდზე მიმდინარეობს იქ თავმოყრილი საეკლესიო ცხოვრების ყველა ასპექტისთვის ყურის დაგდება. სინოდის პროცესი იწყება ღვთის ხალხისთვის ყურის დაგდებით. …. სინოდის საშუალებით ეპისკოპოსები მოქმედებენ, როგორც მთელი ეკლესიის ჭეშმარიტი მცველები, ინტერპრეტატორები და მოწმეები; <სინოდის საშუალებით> ეპისკოპოსები გაიაზრებენ, თუ რა ცვლილებებია საზოგადოებრივ აზრში.”

ჩემი აზრით, საოჯახო ცხოვრების დღევანდელი გამოწვევების ფონზე აღნიშნული მეთოდი ეკლესიოლოგიური განზომილებისაა, იგი ემსახურება პაპი ფრანცისკეს მისწრაფებას, გააფართოვოს სინოდალურობის მნიშვნელობა იმდენად, რომ ქრისტეს სხეული მთლიანად, ან რაც შეიძლება მეტი ოდენობით მონაწილეობდეს საეკლესიო ცხოვრების მოსაფიქრებელ პროცესებში.

კათოლიკეთა სინოდალობა ან კრებსითობა ხელდაუსხმელთა მონაწილეობას არ ითვალისწინებს, მაგრამ ეკლესიის შვილთა პასუხებისთვის ყურის დაგდება და ამ გზით მათი ერთგვარი მონაწილეობა, შესაძლოა, იმითაც იყოს ნაკარნახევი, რომ დღეს საზოგადოების ძალიან დიდი ნაწილი “მონაწილეობითი კულტურის” მატარებელია: სოციალური მედიაა ჩვენი ცხოვრების ნაწილი თუ ჩვენ ვართ სოციალური მედიის ნაწილი, საკამათო საკითხია.

საერთომართლმადიდებლური (წმინდა და დიდი) კრება კუნძულ კრეტაზე

15 ივნისს, საერთომართლმადიდებლური წმინდა და დიდი კრების დაწყებამდე კუნძულ კრეტაზე, წმინდა საყდართან საქართველოსა და რუმინეთის საელჩოების თაოსნობით რომის ერთიანობის ცენტრმა (Centro Pro Unione) უმასპინძლა შეხვედრას, რომლის მიზანი იყო კრებაზე წარდგენილი დოკუმენტების განხილვა. რასაკვირველია, ორიოდე თვის წინ, როდესაც ამ შეხვედრის მიზანი განისაზღვრა, ვერავინ წარმოიდგენდა, თუ როგორ განვითარდებოდა მოვლენები.
IMG_5687

კრების შესახებ ადრეც მოგახსენეთ ამ ბლოგის მეშვეობით (14 იანვარი). ჩემი აზრი კრების აუცილებლობის შესახებ არ შეცვლილა. მჯერა, რომ მართლმადიდებლური ერთიანობა იმდენად საკვანძო საკითხია ეკლესიის ცხოვრებაში, რომ უმისობა მხოლოდ საზიანო და შემაფერხებელია.

სიცხადისთვის შეგახსენებთ ორიოდე მნიშვნელოვან ფაქტს. დღეს, თეორიულად, 14 ავტოკეფალური ეკლესია (ავტოკეფალია, იგივე თვითწყობა) წარმოადგენს ერთმანეთის მიერ აღიარებულ მართლმადიდებელ იურისდიქციებს. (ასევე, არსებობს რამდენიმე ნაწილობრივ აღიარებული იურისდიქცია.) კრეტის კრებაში მონაწილეობისთვის ემზადებოდა 14 იურისდიქცია, მათ შორის საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია. უკანასკნელი საეკლესიო კრება, რომელსაც საერთო მართლმადიდებლური მნიშვნელობა მიენიჭა, იყო ნიკეის მეორე კრება 787 წელს.

მართლმადიდებელთა ერთიანობის მოთავეა კონსტანტინოპოლის ადგილობრივი ეკლესიის მეთაური, 325 წელს ნიკეის კრების მიერ მისთვის მინიჭებული ‘უპირატესობის პატივის’ მიხედვით.

ახალი საერთო მართლმადიდებლური კრებისთვის მზადებას გასული საუკუნის 60-იან წლებში საფუძველი ჩაუყარა კონსტანინოპოლის პატრიარქმა ათენაგორამ. მიუხედავად რამდენიმე შეხვედრისა, ათწლეულების მანძილზე ვერ მოხერხდა კრების დანიშვნა. 2008  წელს, ავტოკეფალური ეკლესიების მეთაურები კონსტანტინოპოლში შეიკრიბნენ კრების შესახებ მსჯელობის გასაახლებლად, ხოლო 2014 წლის შეხვედრაზე  კრების ჩატარების თარიღად დასახელდა 2016 წელი.

თავდაპირველად, საერთო მართლმადიდებელი კრების ჩატარება გადაწყვეტილი იყო წმინდა ირინეს ტაძარში, თურქეთში, სადაც გაიმართა უკანასკნელი კრება მერვე საუკუნეში. 2016 წლის თებერვალში, თურქეთისა და რუსეთის სახელმწიფოებს შორის შექმნილი დაძაბულობის გამო, კრების ჩატარება გადაწყდა საბერძნეთში, კრეტის კუნძულზე, რომელიც კონსტანტინოპოლის იურისდიქციაშია.

2016 წლის იანვარში შამბეზიში, ჟენევა (კონსტანტინოპოლის საპაქტრიარქო) 14 ავტოკეფალური ეკლესიის მეთაური შეიკრიბა. ისინი შეთანხმდნენ, კრეტის კრებაზე განეხილათ მხოლოდ ექვსი დოკუმენტი. ასევე, მიიღეს გადაწყვეტილებები კრების ჩატარების წესების შესახებ. მოსამზადებელ პერიოდში საპოლემიკო თემების რიცხვი ბევრად მეტი იყო, მაგრამ, სხვადასხვა მიზეზის გამო, გამორიცხვის მეთოდით, რამდენიმე თემა შეირჩა. სწორედ, ამ ექვსი დოკუმენტის განხილვა შევთავაზეთ წმინდა საყდართან რუმინეთის ელჩთან ერთად რომის ერთიანობის ცენტრის დირექტორს მამა ჯაკომო პუგლიზის. ერთიანობის ცენტრი ინტერესით მოეკიდა ამ წინადადებას და ჩვენც, მის განსახორიცელებლად, მცირე პროექტი შევიმუშავეთ. შეხვედრაზე თანამომხსენებლად მოვიწვიეთ რომის წმინდა თომა აქვინელის უნივერსიტეტის პროფესორი დიმიტრიოს კერამიდასი და სამი სტუდენტი პაპის უნივერსიტეტებიდან: მარიუშ ალექსანდრუ, ნიკოს პაპაქრისტუ და დიაკვანი ლეონიდე ებრალიძე. ამგვარმა არჩევანმა შესაძლებლობა მოგვცა მართლმადიდებლურ ერთიანობაზე მხოლოდ დოკუმენტების განხილვით კი არ გვემსჯელა, არამედ ერთიანი მართლმადიდებლური სულისკვეთება დაგვედასტურებინა. ნამდვილად ვერ წარმოვიდგენდი, თუ დღეს ამ სულისკვეთებას უფრო მეტის თქმა მოუწევდა, ვიდრე პროექტის ჩასახვისას იყო გათვალისწინებული. ექვსი მომხსენებელი ოთხი ავტოკეფალური ეკლესიისა (კონსტანტინოპოლი, რუმინეთი, საქართველო, საბერძნეთი) და სამი კულტურული კონტექსტის (ბერძნები, რუმინელები, ქართველები) წარმომადგენლები გახლდით. მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენს მიერ დოკუმენტების შეფასების მეთოდი და ენა (ნაწილმა ინგლისურად ვისაუბრეთ, ნაწილმა იტალიურად), განსხვავდებოდა, შესაშური იყო ეკლესიის მორწმუნეთა წიაღში  მართლმადიდებლური ერთიანობის დამაჯერებლად გამოხატვა, რომლის დადასტურებაც, ზოგჯერ, უმაღლესი საეკლესიო ავტორიტეტის დონეზე უფრო რთულია.

ჩვენეული შეფასებები ასე გამოიყურებოდა:

თეოლოგიის დოქტორი, პროფესორი ბოგდან ტატარუ-კაზაბანი – დოკუმენტი დიასპორის შესახებ; თეოლოგიის დოქტორი პროფესორი დიმიტრიოს კერამიდასი  – დოკუმენტი მართლმადიდებელი ეკლესიის მისიის შესახებ დღეს; ამ სტრიქონების ავტორი – მართლმადიდებლების დამოკიდებულება სხვა ქრისტიანებთან; პაპის აღმოსავლური ინსიტუტის სტუდენტები მარიუშ ალექსანდრუ (დოგმატიკური ღვთისმეტყველების სტუდენტი) და  დიაკვანი ლეონიდე ებრალიძე (ლიტურგიკული ღვთისმეტყველების სტუდენტი) – ქორწინებისა და მარხვის დოკუმენტები; წმ. გრიგოლის უნივერსიტეტის საეკლესიო კომუნიკაციის ფაკულტეტის სტუდენტმა ნიკოს პაპაქრისტუმ (ბერძნულენოვანი საეკლესიო ვებგვერდ ‘ამენ’-ის ავტორი) ისაუბრა საერთო მართლმადიდებლური კრების მომზადების პროცესის საკომუნიკაციო მეთოდებზე.

ყველა მომხსენებელმა თავისებურად გამოხატა მხარდაჭერა  საერთო მართლმადიდებლური კრების ჩატარებისა და მართლმადიდებელი ეკლესიის ერთობის  მიმართ. შეხვედრის ეს გზავნილი დღეს, როდესაც დიდი კრება მცირე სინაქსმა ჩაანაცვლა, როდესაც 14 ავტოკეფალური ეკლესიიდან ოთხი არ თუ ვერ გაემგზავრა შეხვედრაზე, რაც თავისთავად იქნებოდა ნიშანი მართლმადიდებელი ეკლესიის ერთიანობისა, ყველაზე მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა.

რასაკვირველია, დოკუმენტების განხილვა, თავისთავად, ძალიან საინტერესო იყო. თავად დოკუმენტების მიმართ კრიტიკული მოსაზრება არაერთგზის გამოითქვა მართლმადიდებელი საეკლესიო ავტორიტეტებისა თუ საუნივერსიტეტო ღვთისმეტყველების მიერ, ზოგჯერ ურთიერთგამომრიცხავი შეფასებებით.  ამ შემთხვევაშიც მომხსენებლებმა კონსტრუქციული შეფასებებით გამოავლინეს ის სირთულეები, რაც მართლმადიდებლური სწავლების საყოველთაოდ გაზიარებას ზოგჯერ წინ ეღობება. ცხადია, მართლმადიდებლებს მსოფლიოს არცერთ კუთხეში არ გააჩნიათ იმის პრობლემა, რომ დოგმატურ თუ სულიერი ცხოვრების საკითხებზე ერთობა დაადასტურონ. აზრთა სხვადასხვაობა თავს იჩენს  მაშინ, როდესაც, მართლმადიდებელი ეკლესიის სწავლების მიხედვით, სამყაროში ორიენტაციის საკითხი დგება: ურთიერთობა  არამართლმადიდებლებთან, გათვალისწინება სეკულარული სამყაროს ისეთი მონაპოვარისა, როგორიცაა ადამიანის უფლებების დაცვა, ეგრეთ წოდებული დიასპორის საკითხი ანუ რა მიმართებაშია ავტოკეფალური (იგივე ნაციონალური) ეკლესიის მიერ უცხოეთში დაარსებული ეპარქიები თუ სამრევლოები ‘დედა ეკლესიასთან’, როგორ ართმევს თავს დღეს ეკლესია შერეულ ქორწინებას, რას წარმოადგენს დღეს მართლმადიდებელისთვის მარხვის დაცვა სამყაროს ნებისმიერ ადგილას.

გამოსვლის ტექსტები სექტემბერში დაიბეჭდება ინგლისურ და იტალიურ ენაზე, რომის ერთიანობის ცენტრის მიერ.

შეხვედრამ ორ საათს გასტანა. დარბაზი სავსე იყო როგორც დიპლომატებითა თუ ღვთისმეტყველებით, უბრალო საკითხით დაინტერესებული პირებით. ამ უკანასკნელთაგან ზოგიერთმა  აღნიშნა, თუ რამდენად მნიშვნელოვანი იყო მათთვის კრების შინაარსის გაცნობა.

აქვე მინდა აღვნიშნო ჩემი პირადი გულისტკივილი, რომ საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია ვერ დაესწრება საერთო მართლმადიდებლურ შეხვედრას, რაც არ უნდა იყოს ამ შეკრების საბოლოო სტატუსი: წმინდა და დიდი კრება თუ მცირე შეკრება. როგორც მოგახსენეთ კრებასთან დაკავშირებით არ შემიცვლია შეხედულება, მართლმადიდებელი ერთიანობისთვის აუცილებელია მართლმადიდებელი ეკლესიოლოგიის უმთავრესი პრინციპის კრებსითობის ანუ სინოდალობის აღდგენა. ’აღდგენა’-თქო ვამბობ, რადგან ამ თორმეტი საუკუნის მანძილზე მართლმადიდებლები არ შეკრებილან იმ მიზნით, რომ საერთო გადაწყვეტილება მიეღოთ, ერთმანეთს როგორც მოდავე მხარეები კი არ დაუპირისპირდნენ, არამედ გულისხმიერად მოუსმინონ, საკუთარი ეროვნული ინტერესები საერთო მართლმადიდებლურ ჭრილში გაზომონ, ეკლესიის სწავლების წიაღში მსჯელობით საპასუხისმგებლო გადაწყვეტილებამდე მივიდნენ და ეს პასუხისმგებლობა ყველამ ერთნაირად გაიზიაროს. ეს ყოველივე კი მხოლოდ ურთიერთ პატივისცემის, სიყვარულისა და ლოცვის შედეგად შეიძლება განხორციელდეს.

ერთი კანონზომიერება გამოვლინდა საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის კრეტის კრებაში მონაწილეობაზე უარის თქმით. 1997 წელს, როდესაც საქართველოს მართლმადიდებელმა ეკლესიამ უარი განაცხადა ეკლესიათა მსოფლიო საბჭოს წევრობაზე, საერთო მართლმადიდებლური კრებისთვის მზადების პროცესი გამწვავებული იყო იმდენად, რომ 1999 წლიდან 2008 წლამდე ვერ მოხერხდა ავტოკეფალური ეკლესიების მეთაურების შეხვედრა. ამის მიზეზი, როგორც ამჯერად, ნაწილობრივ იურისდიქციული საკითხი იყო, ნაწილობრივ ვერ შეთანხმება ეკლესიის სწავლების დღევანდელ დღესთან მიმართებაზე. 90-იანი წლების დასასრულს გამწვავებულ მდგომარეობასთან გამკლავება საქართველოს მართლმადიდებელმა ეკლესიამ საერთო ქრისტიანული მოძრაობიდან გამოსვლით გადაჭრა.  ახლაც, როცა მართლმადიდებლური ერთიანობა, მოულოდნელად, გამწვავდა ავტოკეფალური ეკლესიების პასუხისმგებლობის გაზრდის ფონზე, საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია გამოეთიშა რბოლას. რატომ განუვითარდა ამ უძველეს და ბრძენ ეკლესიას ბრძოლიდან გამოთიშვის ინსტინქტი? გამოთიშვა თუ განზე გადგომა არც საკლესიო სწავლებით და არც დღევანდელი სამყაროს გადმოსახედიდანაა გამართლებული.

ფაქტობრივად, კრებაში მონაწილეობაზე უარის თქმის მიზეზად სახელდება კრებაზე განსახილველი დოკუმენტები, რომელთაც მოწონება არსად დაუმსახურებია. ეს ტექსტები შეირჩა, როგორც შედარებით იოლი თემები, საერთო მართმადიდებლური მსჯელობის, საპასუხისმგებლო გადაწყვეტილებების მიღების, კრებსითობის, სინოდალობის ახალი ეტაპის დაწყების მიზნით.

ვიცი, რომ ჩემს თვალსაზრისს საქართველოში ყევლა არ ეთანხმება. გაითვალისწინეთ, მეც ამ ეკლესიის შვილი ვარ და მისი ავ-კარგი ისევეა ჩემი სატკივარი, როგორც მათი, ვინც ჩემს ხედვას არ ეთანხმებით.

ვისწავლოთ ერთად საუბარი მაშინაც, როცა ჩვენი აზრები არ ემთხვევა. ღვთის ნებაა, რომ ჩვენ ერთი ცის ქვეშ გავჩნდით, ხოლო ერთსა და იმავე ეკლესიის წიაღში ხედვათა სხვადასხვაობა ჩვენი არჩევანია. პატივი მივაგოთ ერთმანეთის არჩევანს.

19 ივნისს, სულთმოფენობის დღესასწაულზე, ათი ავტოკეფალური ეკლესიის წარმომადგენლებმა  კუნძულ კრეტაზე, ჰერაკლიონის წმინდა მინას საკათედრო ტაძარში წმინდა ჟამისწირვა აღასრულეს. დღეს იწყება სამუშაო შეხვედრები. საინტერესოა, როგორ განვითარდება მოვლენები იმის ფონზე, რომ ანტიოქიის ეკლესიასა და იერუსალიმის საპატრიარქოს შორის გრძელდება იურისდიქციული პრობლემა, ბულგარეთისა და საქართველოს ეკლესიები განსახილველი დოკუმენტების მიუღებლობის გამო არ მონაწილეობენ, ხოლო მოსკოვის საპატრიარქო სხვა ადგილობრივი ეკლესიების არმონაწილეობის გამო არ მონაწილეობს.
13434742_1757065404507361_5918750518832372960_n

მიუხედავად ამ რთული ხლართისა, არიადნეს ძაფს თუ მივყვებით, კრეტას ლაბირინთიდან სინათლეზე გამოსვლა არ გაგვიჭირდება.

რომის პაპის, მსოფლიო პატრიარქის და ათენის მთავარეპისკოპოსის ერთობლივი დეკლარაცია

Lesbos
16 აპრილს ეკლესიის სამი მეთაური, პაპი ფრანცისკე, პატრიარქი ბართლომე და მთავარეპისკოპოსი იერონიმე საბერძნეთის კუნძულ ლესბოსზე ჩავიდნენ, რათა 170 000 მდე ლტოლვილი, მიგრანტი და თავშესაფრის მაძიებელი მოენახულებინათ, გამამხნევებელი სიტყვა ეთქვათ და მსოფლიოს პოლიტიკური ლიდერებისა თუ საერთაშორისო ორგანიზაციებისთვის მოეწოდებინათ. ამისთვის მათ შეადგინეს ერთობლივი დეკლარაცია.

უკანასკნელ დროს განვითარებული ჰუმანიტარული კრიზისი – რელიგიური და ეთნიკური უმცირესობების დევნა, მათ შორის ქრისტიანთა მასობრივი გადაადგილება ახლო აღმოსავლეთში, ევროპის საზღვრებთან დაბანაკებული დევნილები – რელიგიური ლიდერების მხრივ განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებენ. 16 აპრილს კუნძულ ლესბოსზე შეხვედრა, ცხადია, მსოფლიო მედიის ცენტრში აღმოჩნდა. თუ რა შედეგს მოიტანს ეს შეხვედრა, ამის თქმა ძნელია. მიუხედავად ამისა, აღსანიშნავია ამ შეხვედრის რამდენიმე დადებითი მხარე.

კათოლიკე ეკლესიისთვის უცხო არაა საერთაშორისო თანამეგობრობისთვის მიმართვა. წმინდა საყდარი ყველა საერთაშორისო ორგანიზაციაში, ან წევრის სტატუსით მონაწილეობს ან დამკვირვებლის და თავის სიტყვას ამბობს. ამით კათოლიკე ეკლესია, რომელსაც თავისი ეკლესიური ბუნებიდან გამომდინარე ამის საშუალება უფრო ბუნებრივად ეძლევა (წმინდა საყდრის მეთაური კათოლიკეთა სულიერი მამაცაა და ვატიკანის სახელმწიფოს მეთაურიც), საზოგადოებრივ სივრცეში საკუთარ პოზიციას ადასტურებს.

დღეს ყველა ეკლესიას საზოგადოებრივ სივრცეში საკუთარი პოზიციის დადასტურება ერთნაირად არ ეძლევა. ეკლესიები სხვადასხვა პოლიტიკურ რეალობაში არსებობენ. დემოკრატიული საზოგადოებისა და სტრუქტურების პირობებში ეკლესიას შეუძლია ქვეყანაში თუ მის გარეთ მიმდინარე მნიშვნელოვან მოვლენებზე საკუთარი პოზიცია დაადასტუროს.

აი, სწორედ ამ ფაქტთან გვაქვს საქმე, როცა 16 აპრილს კუნძულ ლესბოსზე ჩასული პაპის, პატრიარქისა და მთავარეპისკოპოსის დეკლარაციას ვახსენებთ. ქრისტიანული ეკლესიების მეთაურებმა ერთობლივად დაადასტურეს ქრისტეს სიტყვების მიმართ ერთგულება, რომ თანადგომა და თანაგრძნობა გამოუცხადონ უსამართლობისა და კონფლიქტის მსხვერპლთ. ესაა სამართლიანობის აღდგენისა და თანაგრძნობის გამოხატვის ქრისტიანული ჟესტი დღევანდელ სამყაროში.

ნუ დაველოდებით მაინცდამაინც შედეგებს. უსამართლობის მსხვერპლთა მიმართ თანადგომის გამოხატვა უკვე ძალიან ბევრს ნიშნავს.

27 მარტი – ქრისტეს აღდგომის დღესასწაული ვატიკანში

12672135_1174614285883507_654236035863860864_o
თავიდანვე ძნელია ზუსტი ფორმულირება, თუ ვინ და სად აღნიშნა 27 მარტს ქრისტეს ბრწყინვალე აღდგომა. იმის თქმა, რომ ეს “დასავლური” აღდგომაა, როგორც ჩვეულებრივ ხდება ხოლმე, სწორი არ არის. 27 მარტს აღდგომას დღესასწაულობს კათოლიკე ეკლესია, ანგლიკანური ტრადიციის ეკლესია, პროტესტანტული ეკლესიები და სხვა არატრადიციული ქრისტიანები არა მხოლოდ დასალეთ ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში, არამედ მსოფლიოს ყველა კუთხეში. ამდენად, უფრო სწორი იქნება იმის თქმა, რომ დასავლური ტრადიციიდან მომდინარე ეკლესიები, თუმცა, ფინეთის მართლმადიდებელი ავტონომიური ეკლესია, ქვეყნის ქრისტიანი მოსახლეობის უმრავლესობის გათვალისწინებით, აღდგომას დასავლური ტრადიციის შესაბამისად აღნიშნავს.

მოკლედ, 27 მარტიდან მოყოლებული კათოლიკე ეკლესიაში დიდი დღესასწაულია.

26-ში, შაბათს, საღამოს ცხრის ნახევარზე ჩაბნელებულ წმინდა პეტრეს ტაძარში დაიწყო სააღდგომო მწუხრის ლოცვა პაპი ფრანცისკეს წინამძღვრობით. ამ დღისთვის ტაძრის მოსართავი ყვავილები სლოვენიიდან გამოგზავნეს, ხოლო კვირას წმინდა პეტრეს მოედანი ჰოლანდიიდან ჩამოტანილი ყვავილებით მორთეს.

როგორც ყოველთვის, პონტიფექსის მსახურება ზედმიწევნით მოწესრიგებული და ესთეტიურად სრულყოფილი იყო, რაც გასაკვირი არაა, რადგან ამ სრულყოფის მისაღწევად პროფესიონალების დიდი გუნდი მუშაობს.

სააღდგომო მწუხრის საკითხავებს შორის იყო ლუკას სახარების 24-ე თავის 1-12 მუხლი.

12885766_1174614235883512_8817162137934682481_o

“ხოლო პეტრე ადგა, გაიქცა სამარხისკენ” (ლუკა 24,12) – ამ სიტყვებით დაიწყო პაპის ქადაგება. პეტრემ, ისევე როგორც დანარჩენმა ათმა არ დაიჯერა მენელსაცხებლე დედების მონათხრობი, მაგრამ ცოტა ხნის  მერე ადგა და საფლავისკენ გიქცა, რაც იმის მანიშნებელია, ბრძანებს პაპი ფრანცისკე, რომ, სხვებისგან განსხვავებით, პეტრე იესოს ეძიებდა. ასე დაიწყო პეტრეს აღდგომაო. სევდისა და სიბნელის მიმართ დაუმორჩილებლობით პეტრემ ადგილი დაუთმო სასოებას: საკუთარ გულში ღვთის ნათელი შემოუშვა. მენელსაცხებლე დედებმაც იგივე განიცადეს, ანგელოზის სიტყვებმა “რად ეძებთ ცოცხალს მკვდრებს შორის?” მათზე დიდი გავლენა იქონია.

ქრისტიანთა ხვედრია, რომ ჩვენსავე დაბეჭდილ სამარხებში სიცოცხლის მომნიჭებლად უფალი შემოვუშვათ. ამ ღამეს, უპირველეს ყოვლისა, უიმედობის ქვა უნდა გადავაგოროთ და უფალს მისგან ხსნა შევთხოვოთ, ბრძანებს უმაღლესი პონტიფექსი.

ჯვარცმული უფლის აღდგომა ქრისტიანთა იმედის ქვაკუთხედია, რომელიც ყველას ეძლევა, ვისაც საკუთარი თავიდან გასვლა შეუძლია. სულიწმიდის მონიჭებული სასიცოცხლო ძალა პრობლემებს თავისთავად კი არ გადაგვიჭრის, არამედ ქრისტეს სიყვარულითა და შენდობით გაგვაძლიერებს. აღდგომაც სწორედ ამ იმედისა და ჭეშმარიტების დღესასწაულია, რადგან ვერანაირი ძალა ვერ შეძლებს ქრისტეს სიყვარულს ჩამოგვაშოროს (რომაელთა 8:39). ამ იმედითა და სიხარულით სავსე ქრისტიანები ქრისტეს აღდგომას საკუთარი ცხოვრების მაგალითითა და სიყვარულით ამოწმებენ.

სააღდგომო მსახურება გვასწავლის, გვახსოვდეს უფლის მიერ გავლილი გზა. სახარების საკითხავშიც მოვისმინეთ, რომ ანგელოზი მენელსაცხებლე დედებს მოუწოდებს, გაიხსენონ უფლის სიტყვები (6).

ქრისტე აღდგა! გაუღეთ გულის კარი სასოებას და მიჰყევით იმ ვარსკვლავს, რომელსაც უსასრულო აღდგომისკენ მივყავართ.

კვირას დილით პაპის გზავნილი ქალაქ რომსა და მთელ მსოფლიოს, Urbi et Orbi – უფლის აღდგომის სიხარულსა და სინათლეს აუწყებს. აქვე პაპი დიდი გულისტკივილით საუბრობს ახლო აღმოსავლეთსა თუ სხვაგან მიმდინარე კონფლიქტებსა და სისხლისღვრაზე, ადამიანების უმოწყალო მიგრაციაზე, ლტოლვილთა არაადამიანურ პირობებზე და მათ არასახარბიელო მომავალზე. მიუხედავად ყოველივე ამისა, უფლის აღდგომა, საკუთარი სიკვდილით სიკვდილის დათრგუნვა, სიხარულს ჰფენს მორწმუნეთა გულებს.
12891783_1174624112549191_4767759355547112946_o

ცოტა ხნის წინ ვფიქრობდი, რომ დღე არ გავა ვატიკანის სახელმწიფო სამდივნოდან პაპის მისასამძიმრებელი წერილი არ გავიდეს მეთქი. წმინდა საყდარი, რასაკვირველია, თანაგრძნობას გამოხატავს ადამიანის მიმართ ჩადენილი ძალადობისა და მისი ღირსების შელახვის თაობაზე. სირია, ერაყი, თურქეთი, პაკისტანი, ბელგია, საფრანგეთი, მოზამბიკი, ბურუნდი, ნიგერია, კამერუნი..

ცხადია, სააღდგომო გზავნილი ყოველთვის უფლის მიერ სიკვდილით სიკვდილის დათრგუნვისა და უსასრულო სიცოცხლის მინიჭების გზავნილია. ახლაც კათოლიკე ეკლესიის წინამძღვარი თავის მრევლს უფლის აღდგომით მონიჭებული სასოების გაღვივებისკენ მოუწოდებს.

ორნახევარი დღე ბოზეს მონასტერში

12841302_10207640974354982_6909257337679738400_o
ის, ვინც ბოზეს მონასტერშია ნამყოფი, მიმიხვდება, რას ვგულისხმობ, როცა ვამბობ, რომ ბოზე დღევანდელ სამყაროში სულიერების სავანეა.იგი ვატიკანის მეორე კრების მერე დაარსდა, 1965 წელს, მთიანი პიემონტეს მიტოვებულ სოფლებთან.

მონასტრის ღვთისმსახურება და სულისკვეთება მთლიანად ვატიკანის მეორე კრების გავლენის ქვეშაა. არაკათოლიკე ქრისტიანთა მიმართ მათი გახსნილობა და ინტერესი ამის საუკეთესო დასტურია. მონასტერში აღკვეცილ ქალთა და კაცთა უმეტესობა კათოლიკე ეკლესიის შვილია, თუმცა იქ სხვა ეკლესიების შვილებიც მკვიდრობენ, რომელთა მიღებას და შეთვისებას ბოზე შესაშური გულწრფელობით ახორციელებს.

პირველი შთაბეჭდილება აქ მოსულთათვის, სწორედაც, ეს გულწრფელი, სიხარულით აღსავსე სტუმართმოყვარეობაა. რამდენიმე საათის შემდეგ ცხადი ხდება, რომ აღკვეცილ ქალთა და კაცთა ცხოვრებას უწყვეტი ფიზიკური შრომა და ლოცვა წარმოადგენს.

1908244_10207640974474985_4331835052839075537_n

ჩვენი ჯგუფი წმინდა საყდართან აკრედიტებული რამდენიმე ელჩისა და იეზუიტი მღვდლის მამა კით პეკლერსისგან შედგებოდა. მე და მამა კითი დიდი ხანია ვიცნობთ ერთმანეთს, 8 წლის წინ, როდესაც მართლმადიდებელი ღვთისმეტყველების წარმომადგენელი ვიყავი ჟენევაში, ეკლესიათა მსოფლიო საბჭოსთან არსებული “რწმენისა და წესრიგის” კომისიის სამდივნოში, ერთად ვიმუშავეთ ბოზეში განხორციელებულ პროექტზე “მოწამეობა საზღვრებს მიღმა” (ეს უკანასკნელი პირობითი სათაურია, რათა პროექტის შინაარსი გადმოგცეთ). მამა კითი ამ პროექტში წმინდა საყდრის მიერ რეკომენდირებული ლიტურგისტი გახლდათ. მას შემდეგ, რაც რომში ვარ, გულითადად ეკიდება ჩვენს საელჩოსთან დაკავშირებულ ყველა საკითხს, დაუზარებლად პასუხობს ჩვენს შეკითხვებს და გვირჩევს, როცა გვჭირდება. აქვე დიდ მადლობას ვეტყვი მას.

სწორედ მისი ინიციატივა იყო, რომ ელჩებისთვის გაეცნო ბოზე, როგორც სულიერების ძალიან საინტერესო სავანე. ჩემთვის ბოზეში ჩასვლა ყოვლთვის ფასეულია, ხოლო ახლა კიდევ უფრო მეტად, რადგან მათი წინამძღვარი, ენცო ბიანკი პაპის ქრისტიანთა საბჭოს აქტიური წევრია. ბოზეს ბერებსა და მონაზვნებსაც ხშირად იწვევენ კათოლიკე ეკლესიის წიაღში მიმდინარე მსჯელობა-საუბრებზე. ასე რომ, მათთან ჩემი შეხვედრა და აზრთა გაცვლა საინტერესო და სასარგებლოა.

მართლაც, შემიძლია, ენთუზიაზმით წარვადგინო ბოზე, სადაც სულიერება და ინტელექტუალური საქმიანობა განუყოფელია, სადაც ყველაფერი სიყვარულითა და გულისხმიერებით კეთდება, სადაც ყველა მოსულს მოწიწებით ხვდებიან და საჭიროების შემთხვევაში თანადგომას ფრთხილად სთავაზობენ. მოკლედ, ყოველ ნაბიჯზე ხედავ აქ მცხოვრებთა გულწრფელობის, თავმდაბლობის, ზრუნვისა და სიყვარულის შედეგს.

10443072_10207640974394983_8663091030600230611_o

ადამინისთვის ძნელი წარმოსადგენია, როგორ ათავსებენ ბოზეს მკვიდრნი მძიმე ფიზიკურ შრომასა და სულიერ ღვაწლს: ყოველდღიური ლოცვები, ევქარისტული ლიტურგია, ბიბლიური გაკვეთილები (Lectio Divina), ქადაგება, მთარგმელობითი და სხვადასხვა სახის შემოქმედებითი საქმიანობა, როგორიცაა საღვთისმეტყველო სამეცნიერო საქმიანობა, ხატწერა, კერამიკა. ამასთანავე, ადგილობრივი პროდუქტით ბიოლოგიურად სუფთა ნაწარმის დამზადება.

1044175_10207640978395083_7718743952350796909_n

ყოველივე ამის ფონზე, მონასტრის თითოეული წევრი მზადაა, მოგისმინოთ და კეთილი სიტყვით გაგამხნევოთ.

ოც წელზე მეტია, რაც ბოზე სექტემბრის დასაწყისში მართლმადიდებელი სულიერების საერთაშორისო კონფერეციას ატარებს. 2001 წლიდან მოყოლებული ბევრჯერ მიმიღია მონაწილეობა ამ კოფერენციებში, სადაც საუკეთესო მომხსენებლები სხვაზე მეტია.

ამ უკანასკნელი სტუმრობისას შევიტყვე, რომ ბოზე ერაყიდან და სირიიდან მოსულ ლტოლვილებს ეხმარება იტალიაში ცხოვრების უფლების მიღებისათვის აუცილებელ პროცედურებში.

არ იფიქროთ, რომ ჩემი ეს წერილი ბოზეს სარეკლამოდაა გათვლილი. უბრალოდ, ვისურვებდი, რომ შესაძლებელი იყოს, სულიერებისა და ინტელექტუალური შემოქმედების მსგავსი მაგალითების გამრავლება დღეს, როცა ქრისტიანულ რწმენას არაერთი წინააღმდეგობის გადალახვა უწევს, რათა სამყაროს წინაშე დაამოწმოს ქრისტეს განკაცების, ჯვარცმისა და აღდგომის საიდუმლოს ერთგულება.

12829506_10207640974434984_4807867681376351696_o